Stripgeschiedenis

1945-50 Bevrijdingsstrips

De oorlog was voorbij. Eindelijk stond het tekenaars weer vrij openlijk hun spotprenten te vertonen. Eén van de mooiste oorlogsprentenboeken was 'Nachtmerrie over Nederland, een Herinneringsalbum' van Jordaan. Het werd in 1945 uitgegeven door de Groene Amsterdammer. Hierboven en onder twee tekeningen uit dit boek. De bovenste spreekt voor zich, de onderste beeldt de oorlogsgodin 'Germania' uit, die na het leegdrinken van vele flessen 'Sieg' haar roes uitslaapt en wordt opgewacht door de kater die 'Vergelding' heet...

Deutschland erwache!, door Leendert Jordaan'Deutschland erwache!'

"O, kater van Sieg en Heil, van wilden lust om met de wapens er op los te slaan, van groot te zijn en geweldig en grooter en geweldiger dan iets anders in de wereld, om ruimte te maken, om te imponeeren, om het beter te weten, om den zotten lust van de bloeddoorlopen triomfantelijkheid, van het brooddronken vertoon van macht. De flesschen zijn leeg, er is geen overwinning meer te drinken en nu komt het ontwaken met den adem vol asch en de handen vol puin. O, kater van Germania, o, pijnlijke roes, o, open venster van den nieuwen dag... Er is niet veel zon op dit gehavend uitzicht."

De opluchting die de Bevrijding teweeg bracht, werd ook in de stripwereld gevoeld en grafisch vormgegeven. Vele pamfletten en summiere boekuitgaafjes met spotprenten zagen het licht. De teneur was veelal van vrolijke aard. Eindelijk kon men de voormalige bezetter een gevoelige maar veilige trap na geven. Menig anti-Duits werkje en illegaal tijdschrift werd, om het heldhaftigheidsgehalte wat op te schroeven, op subtiele wijze geantedateerd...

Jan met de Motorhand, door Cees Verhagen
"En in een vreselijk hard windgeloeiheel die soldatenboel de lucht in woei...Jan bleef maar draaien met z'n handen... de indringers vluchtten weg uit het land."
(Uit: Jan met de Motorhand, tekeningen van Cees Verhagen, tekst Huib van Randenbroek)

Gek en Wijs tijdens Seyss
Gek en Wijs tijdens Seyss

'Gek en Wijs tijdens Seijss' van uitgeverij Kompas (maker onbekend) beeldt op humoristische (maar tegelijkertijd veroordelende) wijze uit hoe men gedurende oorlogstijd op de bezetter reageerde. Op de linkerbladzijde staat de 'foute' reactie (medewerking) afgebeeld, rechts de 'goede' (verzet).

Gek en Wijs tijdens Seyss
Gek en Wijs tijdens Seyss

"De mooie kandelaar van oma, De standaard voor het soep-aroma, 't Wordt allemaal bijeengegaard. De Duitser lacht nu meer dan ooit: Goedkoper koper kreeg hij nooit!" "Zo wordt dat dierbaar plekje grond, Mijn tuin, waar ééns mijn wiegje stond, Gebruikt om den germaan te foppen En àl mijn koper te verstoppen! Mijn koper zal den mof niet baten Voor mitrailleurs of handgranaten!"

"Hoe 'dapper' dreunt hier de W.A. Met forse stap, hij dreunt zelfs nà, En onder al die lui, die kijken Laat er niet één adhesie blijken. Ja toch! Eén heult met 't troepje mee, Zijn hand gaat op... hij zegt: 'Houzee!'" Daar zijn er velen, bij 't publiek, Die bij het nad'ren der muziek De muzikanten goed belonen, Door hun het achterdeel te tonen! Die knechten van de rechtsverkrachting Zien zó de ware volks-verachting."

Spotprent

Hierboven een spotprent op de Duitse militair, die zich in de verschillende overwonnen steden dik vreet en zuipt - bier in Amsterdam, champagne in Parijs, wodka in Odessa - en vervolgens, vanaf Stalingrad, in steeds grotere vertwijfeling geraakt, via nederlagen in achtereenvolgens Sicilië, Cherbourg en Aken, zodat hij uiteindelijk uitroept: "Ich hab's nicht gewollt!"Het verscheen in Metro, een 'illegaal' blad van de Toonder Studio's, waaraan tegen het einde van de oorlog de hele tekenploeg van Toonder werkte. Verspreiding op grotere schaal vond plaats ná mei 1945.

Het Leidertje, door Jan Overweel

'Het Leidertje' was een boekwerkje waarin Mussert beschimpt werd. Geschreven en getekend door Jan Overweel. Hieronder twee plaatjes eruit.

Het Leidertje, door Jan OverweelHet Leidertje, door Jan Overweel

"Door zijn bereidheid zéér geroerd (De 'vijand' had niet slecht geboerd) Schonk men aan hem vertrouwen. Hij zwoer een eed op den goeden vrind En loochende, blij als een kind, De 'Edelst' aller Vrouwen'."

"De goede vriend sprak zéér voldaan: 'Zóó'n knaap, daar heb ik wel wat aan Al is't een klein soldaatje!' En als bewijs van dankbaarheid Werd hij - de heele buurt ten spijt - Benoemd tot 'LEIDER' van zijn straatje."

Dick Bos, door Alfred MazureAlfred Mazure, de maker van de beroemde 'Dick Bos' boekjes, was tijdens de oorlog werkzaam in het verzet. Na de oorlog verscheen in deze serie 'K22', waarin Dick Bos als spion tegen de Duitsers vecht.

Dick Bos, door Alfred MazureDick Bos in actie - "Wie ik ben?... Ik ben 't neefje van Hitler... Het spijt me, maar ik kan je hier niet gebruiken!"

Van John C. Kennis verscheen het vertelselboek 'De Sprink-germanen Plaag' bij Van Holkema & Warendorf te Bussum, ter levendige herinnering aan de 5-jaar lange logeerpartij van de Sprinkgermanen...

De Sprinkgermanen-plaag, door John C. Kennis

De Daverende Dingen dezer Dagen, door Ton van Tast

Ton van Tast: Ons land uit Lijden Ontzet', 1945Hierboven: 'De Daverende Dingen dezer Dagen' van Ton van Tast (pseudoniem van Anton van der Valk), 1945.

De oorlogsprenten van Ton van Tast werden in 1945 uitgegeven in het boekje dat hiernaast afgebeeld staat.

Aliben Zebra door Joop Bonarius
Aliben Zebra onder de Jappen (Utrechts Nieuwsblad, 23/08/1946)

In het Utrechts Nieuwsblad verscheen van 23 augustus t/m 20 december 1946 de strip 'Aliben Zebra onder de Jappen' van Joop Bonarius. De strip vertelt over "één van die vele stoere strijders voor de geallieerde zaak". Het was een van de eerste strips die de Utrechtse krant na een verschijningsstop van 30 juni 1944 tot 2 maart 1946 weer publiceerde.

Snuffy MacLion, door Henk Albers

Henk Albers tekende de strip over de avonturen van 'Stuffy MacLion' in het land Germandolfië. Het werd aan de kranten aangeboden via het Stripfilm agentschap. De strip, die een duidelijke parodie was op het Duitsland onder Adolf Hitler, is van vrijdag 20 december 1946 t/m woensdag 5 februari 1947 in 40 afleveringen geplaatst in de krant Ons Noorden.

Snuffy MacLion, door Henk Albers

Het ABC van het NaziregiemHerman Vos tekende het 'ABC van het Naziregiem'. Op onze speciale pagina kunt het hele ABC lezen.