Stripgeschiedenis

Jean Dulieu

Paulus de Boskabouter

Jan van Oort (Amsterdam, 13 april 1921 - Arnhem, 29 november 2006) was de zoon van concertzanger Hendrik C. van Oort, die als uitgever van bladmuziek het pseudoniem Dulieu gebruikte, een verfransing van de naam Van Oort. Het zag er naar uit dat voor Jan eveneens een carrière in de muziek was weggelegd - na het conservatorium in Amsterdam te hebben doorlopen speelde hij in het Goois symfonieorkest en later bracht hij het zelfs tot tweede violist bij het Amsterdams Concertgebouworkest.

Paulus de Boskabouter

Jean Dulieu

Jean Dulieu
Strip over twee krantenpagina's bij de 2000ste Paulus (Vrije Volk, 1951)

Toen in de (honger)winter van 1944 alle fietsen van de concertleden in beslag waren genomen, besloot hij de viool te verruilen voor de tekenpen - naar het voorbeeld van zijn beroemde grootvader Johan Braakensiek, die als illustrator onder andere voor de Groene Amsterdammer werkte. Thuisgekomen besteedde hij de rest van deze gure winter aan het ontwerpen van een groot aantal kabouters, kobolden en andere dwerg-achtigen. Hij liet uiteindelijk zijn vrouw er hier één van kiezen, die hij uitwerkte tot het stripfiguurtje Paulus de Boskabouter.

Paulus de Boskabouter, door Jean Dulieu

Na de oorlog bood Jan van Oort zijn Paulus-tekeningen aan aan de redactie van Het Vrije Volk, die er wel iets in zag en hem vroeg waar de tekst was. Jan zei dat hij die nog thuis had laten liggen, wat niet het geval was, maar enkele uren later belandde er een kersverse Paulus-tekst op de redactie, die werd goedgekeurd. Vanaf 1946 verscheen zodoende de tekststrip 'Paulus de Boskabouter' in Het Vrije Volk, geschreven en getekend door Jean Dulieu, een strip waaruit een grenzeloze fantasie en een innige liefde voor de natuur blijkt. Dulieu maakte om en nabij de 8.000 dagelijkse afleveringen van zijn 'Paulus' strip. De eerste serie liep tot 1957, daarna verscheen een tweede van 1963 tot 1967. Uiteindelijk maakte Dulieu tussen 1973 en 1984 nog 23 nieuwe verhalen voor plaatselijke kranten als de Zeeuwse, Gelderse, Apeldoornse en Arnhemse Courant.

Paulus, Avonturen van een Boskabouter, door Jean Dulieu, 1947
Paulus, Avonturen van een Boskabouter, 1947

Paulus de Boskabouter, door Jean Dulieu"Ik kan mijn figuren alleen echt houden als ik ze op de werkelijkheid ent," legt hij uit, "Ze zijn allen ook afsplitsingen van mijn persoontje. Paulus is niet voor niets in de hongerwinter ontstaan. Voor mij was hij het symbool van bevrijding van jezelf. Zijn vrijgevochten bestaan, alleen in een bos, zonder relaties, zonder maatschappelijke rompslomp, waren voor mij symbolisch."

In de loop der jaren is Paulus omringd door vele vrienden, zoals Oehoeboeroe de uil, Professor Punt, Pieter de Veldkabouter, Salomo de raaf en Gregorius de das, en vijanden zoals Eucalypta de heks, haar nare kraai Krakras en Rein de vos. Hun herkenbare menselijke eigenschappen maakten de avonturen van Paulus leesbaar voor een breed publiek, maar vooral voor kinderen. Uit de levendige tekeningen bleek bovendien Dulieu's grote liefde voor de natuur, met naast zijn fantasiefiguren, vaak ook realistisch getekende vogels en andere bosdieren.

Paulus de Boskabouter, door Jean Dulieu

Naast de krantenpublicaties en de door heel Nederland beluisterde hoorspelen, verscheen Paulus in kleur in een groot aantal tijdschriften zoals Kris-kras, De Varagids, Eva, Fix en Fox, Margriet, Avrobode, Bobo en Striprofiel. De aquarellen die Dulieu hiervoor maakte zijn stuk voor stuk kleine kunstwerkjes. Van de ruim 200 verhalen verscheen een groot aantal boekuitgaven, waarvan vele worden vertaald in het Duits, Engels, Zweeds en Japans.

Paulus de Boskabouter, door Jean Dulieu

Behalve in strips, boeken en hoorspelen verscheen Paulus ook op tv (in marionettenspelen waarbij Dulieu zelf de poppen maakte en vrijwel alle stemmen deed), op grammofoonplaat en in poppenkastspelen. Jan van Oort kreeg vele prijzen voor zijn werk, waaronder de prijs voor het beste kinderboek in 1962 ('Paulus, de hulpsinterklaas'), een Edison voor de LP 'Paulus is jarig' in 1962 en de Stripschapprijs voor zijn gehele oeuvre in 1981.

Boffie en Buikie in de Knoop
"Verzamelt de 96 Boffiestrips in het leuke album 'Boffie en Buikie in de Knoop'.
Verkrijgbaar in alle Albert Heijn winkels à fl. 1,- per stuk."
(1953)
 

Behalve Paulus maakte Jan van Oort in 1953 ook de strip 'Boffie en Buikie In de Knoop' voor supermarkt Albert Heijn. De stroken konden worden verzameld bij verschillende producten en ingeplakt in een speciaal verzamelalbum. Ook verscheen van hem in 1956 het boek 'Francesco', over Franciscus van Assissi. Twee andere romans, 'Maledictus' en het autobiografische 'Verspeelde muziek', zijn nooit gepubliceerd. In 1956 en 1957 maakte Dulieu eveneens zijn televisiedebut als 'Koning Noppie' in de serie 'De mallemolen'.

Paulus de Boskabouter, door Jean Dulieu

Sinds de dood van zijn vrouw Kitty in 1986, leidde Jan van Oort, in het gezelschap van zijn trouwe ouwe hond Baloe, een teruggetrokken bestaan. Hij overleed in Arnhem in november 2006. In 2012 verscheen bij uitgeverij Cossee de biografie 'Paulus de Boskabouter of Het dubbelleven van Jean Dulieu' door zijn dochter Dorinde van Oort, waarin dieper wordt ingegaan op Dulieus leven en werk, evenals zijn geloof en de vaak moeizame relaties die hij onderhield met vrienden en familie.

Jean Dulieu aan het werk

Volkstoneel

Engelse biografie in de Comiclopedia

Register van tekenaars