Stripgeschiedenis

Hanco Kolk

Gilles de Geus door Hanco Kolk
Gilles de Geus - De Zeven Provincieën

Hanco Kolk (Den Helder, 11 maart 1957) is een van de meest prominente Nederlandse striptekenaars. Hij is het bekendst van de series die hij samen met Peter de Wit maakte, zoals 'Gilles de Geus' en 'S1ngle', maar onder vakbroeders wordt hij geroemd om experimentelere strips als 'Meccano'. Kolk werd geboren in Den Helder, maar verhuisde al op vierjarige leeftijd naar Arnhem.

In 1974 maakte hij zijn stripdebuut in het undergroundblad Tante Leny Presenteert met de strip 'Hanter Lanterfanter'. Daarna publiceerde hij zijn, aanvankelijk realistische strips, in het blad In De Gekleurde Omelet, dat hij samen met Aloys Oosterwijk, René Meulenbroek en Ben Jansen oprichtte. Tussen 1975 en 1977 verschenen zeven nummers van dit tijdschrift. In 1978 gingen Tante Leny Presenteert, Speedo en In de Gekleurde Omelet op in het nieuwe blad Talent. Voor dit nieuwe blad maakte Hanco onder andere de strip 'Rob Robijn'.

Studio Arnhem in 1978
Studio Arnhem in 1978

Samen met Meulenbroek, Oosterwijk en Jansen richtte Kolk vervolgens in 1980 Studio Arnhem op. Later werd deze groep aangevuld met Gerard Leever en Evert Geradts. Via deze studio werkte Kolk, de drijvende kracht achter het gezeldschap, aan strips voor diverse Nederlandse en Vlaamse publicaties, zij het voornamelijk als schrijver. Zo creëerde de studio de krantenstrip 'Otto Raaf' en maakten zij 'Ernst Vrolijk & Dik Hout' voor Robbedoes. Hanco Kolk schreef verder stripverhalen met 'De Grote Boze Wolf', 'Dombo', 'Gijs Gans' en 'Hiawatha' in de hoofdrol voor het weekblad Donald Duck.

Gilles de Geus door Hanco Kolk
Een vroege aflevering van Gilles de Geus

In 1983 nam hij de tekenpen weer ter hand en maakte hij voor Eppo enkele korte verhalen met de 17e eeuwse struikrover 'Gilles de Geus'. Hiervoor hanteerde hij een karikaturale en ronde tekenstijl. Een jaar later bedacht hij eveneens de strip 'Cor Daad' voor Taptoe, die tot 1998 in dat blad zou blijven staan. Verder schreef hij scenario's voor de strip 'Falco en Donjon', die voor Eppo getekend werd door Uco Egmond.

Cor Daad
Cor Daad

Gilles de GeusToen Kolk in 1985 de scenario's voor 'Gilles de Geus' samen ging schrijven met Peter de Wit, kwam de strip tot bloei. Het duo maakte langere verhalen met het personage, die zich afspeelden tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Deze strip, die wel de "Nederlandse Asterix" wordt genoemd, werd vanaf 1985 door Oberon in album gepubliceerd. Latere albums en herdrukken werden uitgegeven door De Plaatjesmaker (1988), Arboris (1996) en Silvester (1999).

 

Mannetje & Mannetje
Mannetje & Mannetje

Sjors en Sjimmie coverHet duo Kolk-De Wit bleek een gouden combinatie en samen startten ze in 1988 de fotostrip 'Mannetje & Mannetje' voor Sjors en Sjimmie Stripblad. Van deze strip werd in 1989 ook een televisieserie voor de VPRO gemaakt. Verder presenteerde het duo in 1992 de Teleac-cursus 'Strip- en Cartoontekenen' en maakten ze in datzelfde jaar een stripversie van de televisieserie 'Laat Maar Zitten' voor Vara TV Magazine.

Binnen de stal van tekenaars van Eppo vormden Kolk en De Wit, samen met Wilbert Plijnaar, Jan van Die en Uco Egmond, wat Martin Lodewijk "de Stripmaffia" noemde. Nog vol idealen waren ze van plan om van Eppo het blad der bladen te maken en daartoe belegden ze vergaderingen en smeedden plannen waaruit bijvoorbeeld themanummers voortsproten.

Gilles de Geus door Hanco Kolk
Gilles de Geus - Smeerenburg

In 1988 besloten Kolk en De Wit om voortaan zelf hun albums uit te gaan geven. Tussen 1988 en 1992 verschenen drie albums van 'Gilles de Geus' onder het label De Plaatjesmaker. Ook gaven ze een album uit van 'Mannetje & Mannetje', twee albums met ouder werk en in 1999-2000 de zogenaamde "Pincet-reeks", waarvoor diverse striptekenaars een mini-strip afleverden.

In 1984 had Hanco Kolk voor het blad Titanic de strip 'N.V. Moord' gemaakt. Hiervoor hanteerde hij een wat meer abstracte en stilistische tekenstijl, die verder tot uiting kwam in zijn strip 'Meccano'. Deze strip over een fictief land maakte in 1989 zijn debuut in het Franse tijdschrift L'Écho des Savanes. De eerste twee albums die Arboris in 1992 en 1994 uitgaf, wonnen allebei de Stripschapspenning voor beste Nederlandstalig album. 'Meccano' werd geroemd binnen de stripwereld, maar aan het grote publiek was deze experimentele strip niet besteed. In 1994 startte een voorpublicatie van het derde verhaal in het Algemeen Dagblad, maar deze werd voortijdig stopgezet. Pas in 1999 verscheen dit verhaal in herziene vorm bij De Harmonie in albumvorm. In 2005 verscheen deel 4, gevolgd door deel 5 in 2007.

Inspecteur Netjes by Hanco Kolk
Inspecteur Netjes (Sjosji #4, 1998)

Hanco Kolk ging zijn nieuwe stijl ook de raadselstrip 'Inspecteur Netjes', die vanaf 1989 in Sjors en Sjimmie Stripblad stond. Aanvankelijk maakte Kolk de strip samen met Peter de Wit, maar na zes afleveringen ging hij alleen verder. De inspecteur stond tot 1999 in Sjosji/Striparazzi en maakte tussen 2002 en 2004 een doorstart in Veronica Magazine.

Sinds 2001 werkt Kolk opnieuw samen met Peter de Wit. Samen bedenken zij de krantstrip 'S1ngle' die door Hanco Kolk voor Het Parool wordt getekend. Vanaf datzelfde jaar wordt de strip in boekvorm gebundeld door uitgeverij De Harmonie. In 2004 wonnen de makers een rechtzaak tegen de uitgever van het magazine S1ngle, die zich het gebruik van de 1 in plaats van de i in de titel hadden toegeëigend. De strip over drie vrijgezelle dames is dermate succesvol, dat er in 2007 een televisieserie van 'S1ngle' voor NET 5 wordt gemaakt met onder meer Katja Schuurman in de hoofdrol. Deze tv-serie heeft drie seizoenen gelopen.

S1ngle, door Hanco Kolk

Sinds de jaren '80 heeft Hanco Kolk zich ook beziggehouden met het maken van autobiografische strips. Voor Eppo maakte hij samen met De Wit een getekend reisverslag, in Razzafrazz vertelde hij in stripvorm over het ontstaan van Studio Arnhem in Razzafrazz en voor het muziektijdschrift OOR hield hij een dagboek bij over de band Betty Serveert. In 1999 ging Kolk op retraite naar Toscane, Italië, waarvan Oog en Blik in 2003 het reisverslag uitgaf. Ook maakte hij in 2005 voor De Volkskrant een strip over zijn sterilisatie. Van het verhaal werd speciaal voor het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen een album gemaakt, genaamd 'Zaad'.

S1ngle, door Hanco Kolk
S1ngle (14/5/2008)

Kolk heeft verder door de jaren aan meerdere kleinere stripprojecten meegewerkt. Hij schreef scenario's voor Ben Westervoorde ('De Muziekbuurters' in Taptoe, 1995), Michiel de Jong ('De Familie Sloterdijk' in Hello You!, 1999) en Hans van Oudenaarden ('De Kleine Dood', 2001) en maakte in 1997 de reclamestrip 'Casanova's Parfum' voor de Vereniging Amsterdams Spiegelkwartier. Zijn gagstripje 'Circus' verschijnt in P@per, de stripbijlage van het Vlaamse stripinformatieblad Brabant Strip Magazine.

Meccano, door Hanco Kolk
Meccano

Door de waardering voor 'Meccano' ging Kolk zich vanaf de jaren '90 ook toeleggen op andere kunstuitingen, zoals zeefdrukken, illustraties en schilderijen. Zo maakte hij voor Griffioen Graffiek een kalender en in 1997 een serie steendrukken met 'Casanova' in de hoofdrol. In 2004 maakte hij voor het Amsterdamse Van Gogh Museum twee grote diorama's over de legende van Koning Arthur en Dante's Divinia Commedia. In 2010 volgde een wandkleed voor Kasteel Groeneveld in Baarn.

Een tentoonstelling van Hanco's vrije kunst werd onder de naam 'Casanova' op 15 juni 1995 in Galerie Lambiek geopend. In 2005 was er in het Stripmuseum in Groningen een overzichtstentoonstelling van origineel werk van Hanco Kolk. Twee jaar later was er in Leuven een overzichtstentoonstelling genaamd De Stroomlijn.

Van Istanbul naar Bagdad, door Hanco Kolk

Ook houdt hij zich bezig met andere initiatieven binnen de stripwereld. Met Jean-Marc van Tol lobbyde hij bij het Fonds BKVB voor meer geld voor de Nederlandse stripwereld. Dit resulteerde in de jaarlijkse Marten Toonderprijs en een opleiding comic design bij het ArtEZ in Zwolle, waar Hanco een dag in de week lesgeeft.

Hanco Kolk is inmiddels een gevestigde naam in de kunstwereld. Hij is af en toe te gast bij optredens van Spinvis, en maakte voor het boekje bij diens cd 'Tot ziens, Justine Keller' de illustraties. Met Arnon Grunberg maakte Hanco Kolk een verstripping van diens reisverslag 'Van Istanbul naar Bagdad', die in 2010 door uitgeverij Podium werd uitgebracht.

Gilles de Geus

Engelse biografie van Hanco Kolk in de Comiclopedia

Register van tekenaars