Stripgeschiedenis

Jan Kruis

Jan, Jans en de Kinderen door Jan Kruis
Jan, Jans en de Kinderen

Jan Kruis is op 8 juni 1933 in Rotterdam geboren. Hij is het meest bekend van 'Jan, Jans en de kinderen', waarvan meer dan 1191 afleveringen in 27 albums gepubliceerd zijn. Maar voordat hij bij de Libelle aan deze strip begon, heeft Jan Kruis ook divers ander werk gemaakt. Hij tekent al tijdens zijn schooljaren maar dan voornamelijk in schoolschriften.

Prins Freddie, door Jan Kruis

Tijdens zijn opleiding aan de Academie voor Beeldende Kunsten maakt hij voor De Havenloods zijn eerste strip, 'Prins Freddie'. Na zijn opleiding werkt hij voornamelijk in het reclamevak, voornamelijk voor Nijgh & Van Ditmar (1954) en Van Maanen (1958). Bij Van Maanen zijn zijn voornaamste klanten Shell en Niemeijer. Zo komt hij dan ook terecht bij Olidin, het jeugdblad van Shell. Zijn voornaamste strip voor dit blad is 'Tommy' (1958-1963), een cowboystrip met draken. Voor Olidin tekende hij verder gags met 'Stientje' en 'Gertje', en 'Baldino'. Het tekenwerk van deze laatste strip werd na enige afleveringen overgenomen door Jan van der Voo, met wie Kruis verder ook 'De Kleine Hertog' maakte.

Tommy, door Jan Kruis
Tommy

Student TijloosAls de kans zich voordoet om naar een idee van Marten Toonder de strip 'Student Tijloos' te gaan tekenen grijpt Jan Kruis deze meteen. De strip komt echter pas van de grond als Lo Hartog van Banda zich ermee gaat bemoeien (met tekenaars Gerrit Stapel en Thé Tjong-Khing). Door deze ervaring wijzer geworden, gaat Kruis verder met de wekelijkse strip 'Tommy'.

Zijn ervaringen met het stripgenre bij Olidin zorgen ervoor dat Kruis dit medium ook vaker gaat gebruiken voor zijn reclamewerk. Samen met zijn vaste kompaan Jan van der Voo maakt hij menig reclamestrip voor Niemeijer, Mars, Treets, Bounty en Milky Way, die in bladen als Donald Duck worden gepubliceerd. In de jaren '60 maakt Jan Kruis vele reclamestrips voor onder meer Claeryn, Sloan's Liniment, Bootz ('Tipje van Bootz'), Nieuwe Revu en de reclame vakpers. Kruis blijft samenwerken met Van der Voo, maar ook tekenaars als Wim Giesbers en Martin Lodewijk werken mee aan de "Jan Kruis Producties".

Gregor, door Jan Kruis
Gregor

Langzaam maar zeker laat het reclamewerk steeds meer achter zich en legt hij zich toe op het illustreren. Zo maakt hij tekeningen voor de boeken van 'Adriaan en Olivier', en verzorgt hij illustraties voor bladen als De Spiegel en Margriet. Rond 1965 stapt Jan Kruis zelf naar Hergé, wat erin resulteert dat hij 'Gregor' gaat maken voor het blad Kuifje. De stijl van deze strip heeft al veel weg van 'Jan, Jans en de Kinderen'. Als bij een wisseling van hoofdredacteur de strip uit Kuifje verdwijnt, zet Jan Kruis de strip voort in het blad Pep. In 1969 neemt hij 'Sjors en Sjimmie' in het weekblad Sjors over van Frans Piët.

Sjors en Sjimmie, door Jan Kruis
Sjors en Sjimmie

Jans door de jaren heenAl snel voelt hij zich te beperkt door het maken van een vervolgverhaal en geeft de pijp aan Maarten, of in dit geval aan Jan Steeman en uiteindelijk Robert van der Kroft die met de rest van de Wiroja's de strip vervolgt. Jan Kruis krijgt de kans om voor het damesblad Libelle een wekelijkse strip te maken. Met 'Jan, Jans en de kinderen' is Jan Kruis beter in zijn element. Ook maakt hij van tijd tot tijd olieverfportretten, waaronder een megagroot portret van het Koninklijk Huis van 5 bij 3.25 meter. Het hangt op dit moment in de raadzaal op Ameland.

 

Jan, Jans en de Kinderen door Jan Kruis

Tot aan zijn pensioen in 1998 tekende Kruis een wekelijkse pagina van 'Jan, Jans en de Kinderen'. In de strip komen verschillende alledaagse en actuele thema's aan bod, waardoor men een goed tijdsbeeld krijgt van het Nederlandse gezinsleven door de jaren heen. Samen met uitgever Joop Wiggers zet hij eveneens een succesvolle albumreeks op en een grote verzameling merchandise. De strip wordt vanaf 1998 voortgezet door verschillende freelance tekenaars en schrijvers, onder het label Studio Jan Kruis. Wel maakt Kruis nog zelf een speciale strip met zijn personages voor de Leprastichting. Ook maakte hij een stripbewerking van Multatuli's 'Woutertje Pieterse'. In maart 2010 ontving hij als eerste de Marten Toonderprijs, voor zijn bijdragen aan de Nederlandse cultuur. In 2010 tekent hij de titelstrip voor het online stripblad Kwynk, dat eveneens een selectie van zijn oude Olidin-strips publiceert.

Jan, Jans en de kinderen, album 5, door Jan KruisJan, Jans en de kinderen, album 11, door Jan KruisJan, Jans en de kinderen, album 13, door Jan Kruis

Meer over Jan Kruis:

Familiestrips

Engelse biografie in de Comiclopedia

Register van tekenaars

Jan Kruis en familie, 2003Jan Kruis en familie, 2003