Nederlandse StripgeschiedenisTina

Tina


Tina #5, 1970Tina #1, 1970Tina #3, 1970
Tina 1970

Het eerste nummer van Tina, stripweekblad voor meisjes, verscheen op 10 juni 1967. Aanvankelijk was Tina een vertaling van het Britse blad Princess Tina. Ene meneer John Sanders, een vertegenwoordiger van de Britse uitgever IPC, legde het concept voor aan de heer Stuifbergen, directeur van uitgeverij De Spaarnestad in Haarlem. Die zag het wel zitten en al gauw rolde een Nederlandse editie van de persen.
Frans Buissink in 1973
Het Britse Princess Tina (voorplaat van Purita Campos)
De eerste redacteur was Jaap Klaarenbeek, die in zijn eentje strips als 'Barbie, het modelmeisje', 'Jane Bond, geheimagente' en 'De Trollen' vertaalde. Het succes was groot en na twee jaar telde de oplage al 200.000 exemplaren. De redactie werd uitgebreid en ook Nederlandse strips vonden hun weg naar het blad. Een van de eerste huistekenaars was Nico van Dam, maar ook Bert Bus verzorgde al snel strips als 'Nancy Drew en haar dubbelgangster' (1969) en 'Jola en de Ruimte-race' (1970).

Tina #33, 1976Tina #37, 1976Tina #26, 1976
Tina 1976

Tina heeft sinds de vroege jaren '70 een flinke Nederlandse stripproductie gehad. Omdat de doelgroep (meisjes van 10-15) liever geen karikaturale strips zien in "hun" blad, vinden voornamelijk naturalistische tekenaars er werk. Een groot deel van de eerste Nederlandse strips werd verzorgd door (oud-) medewerkers van de Toonder-studio. In het verleden tekenden Gideon Brugman, George Mazure, Piet Wijn, Dick Vlottes en Jan Steeman voor Tina, en later ook Carry Brugman, Aloys Oosterwijk, Fred de Hey, incidenteel Dick Matena en Thé Tjong-Khing.
Tina #52, 1988Tina #19, 1990Tina #24, 1990
Tina 1988-89

In januari 1973 vertelt Frans Buissink, op dat moment hoofdredacteur van de jeugdbladen bij uitgeverij Oberon, in Stripschrift over de strips in Tina, die op dat moment net in eigen productie zijn gegaan. Het is duidelijk dat de redacteuren, die gewend waren te werken voor stripbladen als Sjors en Donald Duck, wel even moesten wennen aan de typische meisjesstrips. Buissink geeft zijn visie op het verschil tussen jongens- en meisjesstrips:

"Het verschil begint hier, dat het avontuur voor het meisje zich afspeelt binnen emoties. Voor haar is het niet zo belangrijk wat de handeling nu precies is, alswel hoe ieder het gebeurde ervaart. Het zal iedereen opvallen, dat het in een meisjesstrip riegelt van de close-ups. Rauswerk wordt er dan gedacht. Maar die tekenaar heeft die close-ups hard nodig om de lezeres te laten zien hoe ontzettend verdrietig, blij of teleurgesteld Anoesjka-of-zoiets wel niet is. Dat wil die lezeres nou zo verschrikkelijk graag weten.
(...)
Haar avontuur heeft geen verrre landen en vreemde volkeren nodig. Zoals een hoofdfiguur uit een mannelijke strip graag wisselt van decor, wisselt zijn vrouwelijk collega uit Tina graag van kleding en kapsel. Ze is modebewust en kleedt zich zoals een vrouw naar de aard van haar stemming. Waaruit mag blijken dat vrouwelijke stripfiguren hygiënischer door het leven gaan dan jongens helden, waarvan sommigen zich al tientallen jaren behelpen -bah-oh-bah- met hetzelfde broekje en truitje. Alles bij elkaar toch wel iets heel anders dan we gewend waren."
Frans Buissink in 1973
Rudy Jansen-van der Werff wordt aangesteld om de eigen productie in goede banen te leiden. Hiervoor moest ze toch anders te werk gaan dan ze gewend was. Buissink vertelt hierover:

"Haar gevoel voor humor heeft ze nauwelijks nodig bij Tina. Dat is misschien toch iets wat mannen beter kunnen dan vrouwen: lachen. Huilen schijnt meer bij hun moederrol te passen. Volgens Rudy en mij moet er in zo'n meisjesstrip ook flink wat afgebruld worden om tot een zelfde populariteit te geraken als van Asterix."

Patty (Tina #761)
Patty, door Gideon en Lo Hartog van Banda (Tina #761)

Nederlandse verhalen worden in de beginjaren veelal geschreven door Lo Hartog van Banda, Andries Brandt en Patty Klein, maar ook door Engelse scenaristen. Jarenlang komen er nog steeds Engelse kostschooluniformen voor in strips die kant en klaar worden gekocht van DC Thompson uit Engeland. De meiden storen zich er niet aan en verslinden deze Engelse kostschoolverhalen even gretig als modernere onderwerpen over het milieu, internetten, GSM-etjes en dergelijke.

Tina redactie 1987
Een deel van de Tina redactie in 1987.
Van links naar rechts: Marjolein Dirkes, Anne-Marie Tassier,
Riek Tawfik en Riekie van der Maat.


Leonie het Horoscoopmeisje, 1976
Gideon Brugman maakte op tekst van Lo Hartog van Banda diverse verhalen van 'Patty', die vanaf 1971 verschenen. Dick Vlottes creëerde 'Ineke van Rijswijk' (vanaf 1973) en 'Leonie, het Horoscoopmeisje' (1977, zie hiernaast). Piet Wijn leverde 'Jennifer Scott' (1973-1975), 'Heidi' (1976) en 'Gloria van Goes'. Thé Tjong-Khing vinden wij er met 'De Twee van Oldenhoek'. Peter de Smet maakte de reclamestrip 'Pieter Pienter met de Postgiro'.
Andere reeksen uit de jaren '70 zijn 'Mignon' door Georges Mazure, 'Fleurtje' van Joannika en Börge Ring, op tekst van Patty Klein, 'Winny de Wilde' door Jaap Vermeij en Andries Brandt, 'Conny Wildschut' door Dino Attanasio en Patty Klein, en 'Vera van de Risico' door Nico van Dam en Patty Klein.
Ook een groep zeer knappe tekenaars uit Spanje als Vivas, Freixas, Redondo, Balcells, Purita Campos, Comos, Trini Tinturé, Edmond en Angeles Felices, werkt al sinds jaar en dag voor Tina en leeft zich uit in Nederlande interieurs en lampenkapjes, het tekenen van Sinterklazen en grachten.

Toen Tina in 1977 tien jaar bestond, werd de hele Spaanse tekenstal voor het eerst in Nederland uitgenodigd (zie foto hiernaast).
De Spaanse tekenaars van Tina

Tina en de Kroon van Valsey, 1976
'Tina', door Andries Brandt en Purita Campos

De titelstrip 'Tina' (ook wel 'Tina en Debbie') wordt jarenlang geschreven door Andries Brandt, Marjolein Winkel en Patty Klein en getekend door Purita Campos. Andere reeksen die door de Spaanse tekenaars worden geïllustreerd zijn 'Marleen', 'De Doebidoes', 'Pension Woefmiauw' en 'Madelon'.

Noortje, 1976
'Noortje' door Patty Klein en Jan Steeman, 1976

Sinds oktober 1975 verschijnt in Tina de strip 'Noortje' van tekenaar Jan Steeman en scenariste Patty Klein, dus al meer dan 35 jaar en onderhand de oudste Nederlandse weekstrip, ononderbroken door dezelfde tekenaar en schrijver gemaakt. Bovendien is Noortje al bijna even lang Tina's populairste strip. Er zijn ook diverse stripalbums verschenen.
In tegenstelling tot bijna alle andere strips in Tina (behalve onder andere 'Jip en Jolien' door Marcel Bosma en Marjolein Winkel'), wordt Noortje half-naturalistisch getekend en tegen het karikaturale aan geschreven. Het is een one-shot of gagstrip. De hoofdfiguur, de roodharige heldin Noortje, pubert uitbundig, is doorlopend verliefd op postbode of schoorsteenveger, ligt vaak overhoop met haar ouders, meestal omdat ze in die 25 jaar nog niet één keer haar kamer heeft opgeruimd.

Hiernaast: Noortje anno 2001
Noortje 2001

Jip en Jolien, door Marcel Bosma 1988
'Jip en Jolien', met tekst van Marjolein Winkel
en tekeningen van Marcel Bosma
verscheen eind jaren '80 in Tina


Tina heeft in de loop der jaren veel nieuwe gezichten gehad. Tot 1983 werden de covers altijd getekend, daarna kwamen er foto's van meiden op en in 1985 ging de omvang van 32 naar 40 pagina's. Het succes leidde al snel tot de lancering van andere meidenbladen bij uitgeverij Oberon, zoals Club (1973) en Anita (1977). Langzamerhand vinden voorzichtig ook wat meer karikaturale strips hun weg naar Tina, zoals Ruud Straatmans 'Pien en Peer' (1983-92) en 'Jip en Jolien' door Marcel Bosma en Marjolein Winkel (eind jaren 80).

Fanny, 2001
De gag-strip 'Fanny' van Fred de Heij staat anno 2001 in Tina

Maar in de jaren 2000 stapt Tina nog meer af van de publicatie van uitsluitend realistische strips. Ook meer karikaturale reeksen vinden hun weg naar het blad, zoals 'Sammie en Muis' van Andrea Kruis en de populaire reeks 'Suus & Sas' van Gerard Leever.

Tina #8, 2001Tina #14, 2001Tina #15, 2001
Tina 2001

De schare stripschrijvers is aangevuld met Willem Ritstier, Frank Jonker, Paulien Andriessen, Anne Rose Hermer, Lydia Rood, Els Launspach en Caja Cazemier, en nieuwe tekenaars die zich hebben aangediend zijn Paul Teng, Gilbert Leclercq, René Bergmans, Richard van de Pol, Peter FitzVerploegh, Robbert Damen, Carry Brugman en Johan Westerhoff. Naast de strips wordt in het blad meer plaats gemaakt voor redactionele artikelen over sterren en mode.
Suus en Sas, door Gerard Leever
Suus en Sas, door Gleever
Anno 2009 hebben de meeste realistische verhalen plaatsgemaakt voor karikaturale strips. Zo zijn de bekende reeksen van weleer, zoals 'Noortje' en 'Suus en Sas', aangevuld met nieuwe strips als 'Zusje van...' van Floor de Goede, 'Lucky Girlz' van Peter FitzVerploegh en Lucienne van Ek, 'Roos' van Jan Vriends en 'Sfinx' door René Bergmans.

veertigste verjaardag van het blad feestelijk gevierd met een speciaal verjaardagsnummer (2007)
De redactie anno 2007, door Angeles Felices
(van links naar rechts, van voorste rij naar achteren:
Kristel van den Brink, Sanne Jansen, Holly Holsboer. Blanche Speelman (stagiaire),
Vivianne Bendermacher, karakter uit de strip, René Huis (met pet),
karakter uit de strip (de vader van Janneke Steen), Femmigje Kautz, Marije Peters,
Patty Klein (?), Karlijn Pouw, Madi Kolpa)


In 2007 werd de veertigste verjaardag van het blad feestelijk gevierd met een speciaal verjaardagsnummer, maar door afnemende verkoopcijfers is Tina uiteindelijk toch genoodzaakt over te gaan op het grotendeels herplaatsen van oude verhalen. Medio 2008 worden de redacties van Tina en de Disney-titels door Sanoma Uitgevers samengevoegd en het blad wordt gerestyled en gaat zich op wat jongere kinderen richten.

Zusje van, door Flo
Zusje van..., door Floor de Goede (2009)

Tina Modetoeren Marathon feest
Al vanaf de beginjaren worden er naast het tijdschrift activiteiten georganiseerd. Zo hield Tina begin jaren '70 een aantal Modetoeren, waarbij lezeressen zelf hun favoriete kleding konden ontwerpen. De leukste werden dan uitgevoerd en de ontwerpsters moesten die dan op een feestelijke dag zelf komen showen. Tal van artiesten traden tussendoor op en de presentatie was in handen van Hans van Willigenburg.
Tegenwoordig is de "Tina-dag" in Duinrell jaarlijks een drukbezocht evenement. Lezeressen kunnen handtekeningen verzamelen van tekenaars en schrijvers en zijn er modeshows en optredens van beroemde sterren. Tijdens de 19e Tina-dag in 2010 presenteren de Volendamse zangers Nick en Simon trots hun eigen strip die vanaf dan in het blad gaat lopen.
de 19e Tina-dag in 2010 presenteren de Volendamse zangers Nick en Simon in Tina
tekening Piet Wijn
www.tina.nl

Terug naar 1960-1970: herwaardering

Register van tijdschriften