Stripgeschiedenis

Tina

Tina #5, 1970Tina #1, 1970Tina #3, 1970
Tina 1970

Het eerste nummer van Tina, stripweekblad voor meisjes, verscheen op 10 juni 1967. Aanvankelijk was Tina een vertaling van het Britse blad Princess Tina, maar dan in kleur. Ene meneer John Sanders, een vertegenwoordiger van de Britse uitgever IPC, legde het concept voor aan de heer Stuifbergen, directeur van uitgeverij De Spaarnestad in Haarlem. Die zag het wel zitten en al gauw rolde een Nederlandse editie van de persen.

Jane Bond, uit Tina, 1967
Jane Bond, een strip van Britse makelij uit de eerste Tina van 1967.

Frans Buissink in 1973De eerste redacteur was Jaap Klaarenbeek, die in zijn eentje strips als 'Barbie, het modelmeisje', 'Jane Bond, geheimagente' en 'De Trollen' vertaalde. Het succes was groot en na twee jaar telde de oplage al 200.000 exemplaren. De redactie werd uitgebreid en ook Nederlandse strips vonden hun weg naar het blad. Een van de eerste huistekenaars was Nico van Dam, maar ook Bert Bus verzorgde al snel strips als 'Nancy Drew en haar dubbelgangster' (1969) en 'Jola en de Ruimte-race' (1970).

Hiernaast: het Britse Princess Tina (voorplaat van Purita Campos)

Tina #33, 1976Tina #37, 1976Tina #26, 1976
Tina 1976

Tina heeft sinds de vroege jaren '70 een flinke Nederlandse stripproductie gehad. Omdat de doelgroep (meisjes van 10-15) liever geen karikaturale strips zien in "hun" blad, vinden voornamelijk naturalistische tekenaars er werk. Een groot deel van de eerste Nederlandse strips werd verzorgd door (oud-) medewerkers van de Toonder Studio's. Zo hebben Gideon Brugman, George Mazure, Piet Wijn, Dick Vlottes en Jan Steeman hun bijdragen geleverd aan Tina, evenals Carry Brugman, Aloys Oosterwijk, Fred de Hey en incidenteel Dick Matena en Thé Tjong-Khing.

Linda, leerlingverpleegster
Linda, leerlingverpleegster, een van oorsprong Britse strip door Colin Merritt (Tina, 1972)

In januari 1973 vertelt Frans Buissink, op dat moment hoofdredacteur van de jeugdbladen bij uitgeverij Oberon, in Stripschrift over de strips in Tina, die op dat moment net in eigen productie zijn gegaan. Het is duidelijk dat de redacteuren, die gewend waren te werken voor stripbladen als Sjors en Donald Duck, wel even moesten wennen aan de typische meisjesstrips. Buissink geeft zijn visie op het verschil tussen jongens- en meisjesstrips:

"Het verschil begint hier, dat het avontuur voor het meisje zich afspeelt binnen emoties. Voor haar is het niet zo belangrijk wat de handeling nu precies is, alswel hoe ieder het gebeurde ervaart. Het zal iedereen opvallen, dat het in een meisjesstrip riegelt van de close-ups. Rauswerk wordt er dan gedacht. Maar die tekenaar heeft die close-ups hard nodig om de lezeres te laten zien hoe ontzettend verdrietig, blij of teleurgesteld Anoesjka-of-zoiets wel niet is. Dat wil die lezeres nou zo verschrikkelijk graag weten.
(...)
Haar avontuur heeft geen verrre landen en vreemde volkeren nodig. Zoals een hoofdfiguur uit een mannelijke strip graag wisselt van decor, wisselt zijn vrouwelijk collega uit Tina graag van kleding en kapsel. Ze is modebewust en kleedt zich zoals een vrouw naar de aard van haar stemming. Waaruit mag blijken dat vrouwelijke stripfiguren hygiënischer door het leven gaan dan jongens helden, waarvan sommigen zich al tientallen jaren behelpen -bah-oh-bah- met hetzelfde broekje en truitje. Alles bij elkaar toch wel iets heel anders dan we gewend waren."

Frans Buissink in 1973Rudy Jansen-van der Werff wordt aangesteld om de eigen productie in goede banen te leiden. Hiervoor moest ze toch anders te werk gaan dan ze gewend was. Buissink vertelt hierover:

"Haar gevoel voor humor heeft ze nauwelijks nodig bij Tina. Dat is misschien toch iets wat mannen beter kunnen dan vrouwen: lachen. Huilen schijnt meer bij hun moederrol te passen. Volgens Rudy en mij moet er in zo'n meisjesstrip ook flink wat afgebruld worden om tot een zelfde populariteit te geraken als van Asterix."

Patty (Tina #761)
Patty, door Gideon Brugman en Lo Hartog van Banda (Tina #761)

Nederlandse verhalen worden in de beginjaren veelal geschreven door Lo Hartog van Banda, Andries Brandt en Patty Klein, maar ook door Engelse scenaristen. Jarenlang komen er nog steeds Engelse kostschooluniformen voor in strips die kant en klaar worden gekocht van DC Thompson uit Engeland. De meiden storen zich er jarenlang niet aan en verslinden deze Engelse kostschoolverhalen even gretig als modernere onderwerpen over het milieu, internetten, mobieltjes en dergelijke.

Tina redactie 1987Een deel van de Tina redactie in 1987.
Van links naar rechts: Marjolein Dirkes, Anne-Marie Tassier, Riek Tawfik en Riekie van der Maat.

Gloria van Goes door Piet Wijn
Gloria van Goes, door Piet Wijn en Paul Deckers (1977)

Leonie het Horoscoopmeisje, 1976Gideon Brugman maakte op tekst van Lo Hartog van Banda diverse verhalen van 'Patty', die vanaf 1971 verschenen. Dick Vlottes creëerde 'Ineke van Rijswijk' (vanaf 1973) en de gagstrip 'Leonie, het Horoscoopmeisje' (1977, zie hiernaast). Piet Wijn leverde 'Jennifer Scott' (1973-1975), 'Heidi' (1976) en 'Gloria van Goes'. Thé Tjong-Khing vinden wij er met 'De Twee van Oldenhoek'.

Andere reeksen uit de jaren '70 zijn 'Mignon' door Georges Mazure, 'Fleurtje' van Joannika en Börge Ring op tekst van Patty Klein, 'Winny de Wilde' door Jaap Vermeij en Andries Brandt, 'Conny Wildschut' door Dino Attanasio en Patty Klein, en 'Vera van de Risico' door Nico van Dam en Patty Klein.

Mignon door Georges Mazure
Mignon, door Georges Mazure (1974)

De Spaanse tekenaars van TinaOok een groep zeer knappe tekenaars uit Spanje als Vivas, Freixas, Redondo, Balcells, Purita Campos, Comos, Trini Tinturé, Edmond en Angeles Felices, werkte vanaf de jaren '70 tot ongeveer 2009 voor Tina en leefde zich uit in Nederlande interieurs en lampenkapjes, het tekenen van Sinterklazen en grachten. De meeste van deze tekenaars werkten ook al voor het Engelse moederblad via Creaciones Editoriales, het agentschap van de Spaanse uitgever Bruguera. Toen Tina in 1977 tien jaar bestond, werd de hele Spaanse tekenstal voor het eerst in Nederland uitgenodigd (zie foto hiernaast).

 

Tina en Debbie door Purita Campos
Tina en Debbie, door Andries Brandt en Purita Campos (1977)

Jarenlang zijn de voornaamste tekstschrijvers van de Tina-strips Andries Brandt, Patty Klein, Marjolein Winkel, Otto Veenhoven en Lo Hartog van Banda. Zij verzorgden niet alleen het script voor de titelstrip 'Tina' (ook wel 'Tina en Debbie') door Purita Campos, maar ook losse verhalen en series als 'Marleen', 'De Doebidoes', 'Pension Woefmiauw', 'Eduard en Emily' en 'Madelon', die in Spanje op papier worden gezet.

Noortje, 1976
Noortje door Patty Klein en Jan Steeman, 1976

Patty Klein creëere dus vele reeksen voor de Spaanse tekenaars, maar ook de blundermeid 'Noortje' met Jan Steeman. 'Noortje' verschijnt al sinds 12 september 1975 (nr. 37) in Tina, dus al meer dan 35 jaar en onderhand de oudste Nederlandse weekstrip, die ononderbroken door dezelfde tekenaar en schrijver wordt gemaakt. Bovendien is Noortje al bijna even lang Tina's populairste strip. Er zijn diverse stripalbums verschenen.

Tina #52, 1988Tina #19, 1990Tina #24, 1990
Tina 1988-89

Noortje 2001In tegenstelling tot bijna alle andere strips in Tina uit de jaren '70 en '80 (behalve onder andere 'Jip en Jolien' door Marcel Bosma en Marjolein Winkel), wordt Noortje half-naturalistisch getekend en tegen het karikaturale aan geschreven. Het is een one-shot of gagstrip. De hoofdfiguur, de roodharige heldin Noortje, pubert uitbundig, is doorlopend verliefd op postbode of schoorsteenveger, ligt vaak overhoop met haar ouders, meestal omdat ze in die 35 jaar nog niet één keer haar kamer heeft opgeruimd.

Hiernaast: Noortje anno 2001

Jip en Jolien, door Marcel Bosma 1988 Jip en Jolien, met tekst van Marjolein Winkel en tekeningen van Marcel Bosma verscheen eind jaren '80 in Tina

Tina heeft in de loop der jaren veel nieuwe gezichten gehad. Tot 1983 werden de covers altijd geschilderd door Purita Campos, daarna kwamen er foto's van meiden op en in 1985 ging de omvang van 32 naar 40 pagina's. Het succes leidde al snel tot de lancering van andere meidenbladen bij uitgeverij Oberon, zoals Club (1973) en Anita (1977). Langzamerhand vinden voorzichtig ook wat meer karikaturale strips hun weg naar Tina, zoals Ruud Straatmans 'Pien en Peer' (1983-92) en 'Jip en Jolien' door Marcel Bosma en Marjolein Winkel (eind jaren 80).

Fanny, 2001De gag-strip 'Fanny' van Fred de Heij staat anno 2001 in Tina

Maar in de jaren 2000 stapt Tina nog meer af van de publicatie van voornamelijk realistische strips. Ook meer karikaturale reeksen vinden hun weg naar het blad, zoals 'Sammie en Muis' van Andrea Kruis en de populaire reeks 'Suus & Sas' van Gerard Leever.

Tina #8, 2001Tina #14, 2001Tina #15, 2001
Tina 2001

De schare stripschrijvers wordt aangevuld met Willem Ritstier, Frank Jonker, Paulien Andriessen, Anne Rose Hermer, Lydia Rood, Els Launspach en Caja Cazemier, en nieuwe tekenaars die zich hebben aangediend zijn Paul Teng, Gilbert Leclercq, René Bergmans, Richard van de Pol, Peter FitzVerploegh, Robbert Damen, Carry Brugman en Johan Westerhoff. Naast de strips wordt in het blad meer plaats gemaakt voor redactionele artikelen over sterren en mode.

veertigste verjaardag van het blad feestelijk gevierd met een speciaal verjaardagsnummer (2007)
De redactie anno 2007, door Angeles Felices (van links naar rechts, van voorste rij naar achteren: Kristel van den Brink, Sanne Jansen, Holly Holsboer. Blanche Speelman (stagiaire), Vivianne Bendermacher, karakter uit de strip, René Huis (met pet), karakter uit de strip (de vader van Janneke Steen), Femmigje Kautz, Marije Peters,Patty Klein (?), Karlijn Pouw, Madi Kolpa)

In 2007 werd de veertigste verjaardag van het blad feestelijk gevierd met een speciaal verjaardagsnummer, maar door afnemende verkoopcijfers is Tina uiteindelijk toch genoodzaakt over te gaan op het grotendeels herplaatsen van oude verhalen. Medio 2008 wordt de eigen redactie van Tina opgeheven. Het blad en een deel van de medwerkers worden door Sanoma Uigevers ondergebracht bij de redactie van de Disney-titels. Tina wordt gerestyled en gaat zich op wat jongere meiden richten. De ondertitel 'Het grootste stripweekblad voor meisjes', die sinds 1981 op de cover stond, verdwijnt en op de covers staan tegenwoordig sterren uit in binnen- en buitenland afgebeeld.

Suus en Sas door Gerard Leever
Suus en Sas, door Gleever (2008)

Anno 2009 hebben de meeste realistische verhalen plaatsgemaakt voor karikaturale strips. Zo zijn de bekende reeksen van weleer, zoals 'Noortje' en 'Suus en Sas', aangevuld met nieuwe strips als 'Zusje van...' van Floor de Goede, 'Lucky Girlz' van Peter FitzVerploegh en Lucienne van Ek, 'Roos' van Jan Vriends en 'Sfinx' door René Bergmans.

Zusje van, door Flo
Zusje van..., door Floor de Goede (2009)

Buitenlandse strips komen niet meer bij het Engelse IPC vandaan, maar worden voornamelijk bij onze zuiderburen gehaald. "Robbedoes"-strips als 'Melisande' en 'Tamara' vind je in Tina terug, evenals 'Sisters' door Cazenove en Maury, 'Girlz' ('Marijn en Julie') door Goupil en Bonfanti, 'Chats!' ('Miauw') door Antista en Brrrémaud en 'Danse!' ('Nina Ballerina') van Jérôme Morel en Anne-Marie Pol.

Tina 2007Tina's uit 2007 (nr. 12) en 2012 (nr. 10). De jonge meiden hebben op de cover inmiddels plaatsgemaakt voor sterren uit binnen- en buitenland.

Duitsland is een onuitputtelijke bron van fotostrips en uit Amerika komen oude en nieuwe krantenstrips als 'Ponytail' ('Madelief') door Lee Holley en 'Oh Brother!' ('Brrroertje') door Bob Weber Jr. en Jay Stephens, maar ook Raina Telgemeier's graphic novel-bewerking van de kinderboekenserie 'De Babysittersclub'.

Karlijn, Catootje en de OudersDe oude Spaanse garde van Creaciones Editoriales heeft plaatsgemaakt voor de tekenaars van Studio Comicup in Barcelona, die ook een groot deel van het tekenwerk van Donald Duck voor hun rekening nemen.

Zodoende wordt 'Karlijn, Catootje en de ouders', de spin-off van de typisch Hollandse familiestrip 'Jan, Jans en de kinderen' onder de Spaanse zon getekend, net als de belevenissen in stripvorm van de Volendamse zangers Nick en Simon. De teksten voor deze strips worden geschreven door Ruud Straatman, Frank Jonker of redactieleden als Thom Roep en Bas Schuddeboom. In 2013 ontwikkelde Jan Vriends op verzoek van de redactie een modernere titelheldin voor het blad, die in nummer 37 van dat jaar haar intrede deed.

Tina Redactie 2013
Deel Tina redactie anno 2013: v.l.n.r. Marloes Daamen, Yvette Hoogenboom, Mirthe Niehoff, Jannine Berkelaar, Tess Dumitru, Saskia Jonker, Kristel van den Brink, Jetty Koster

Wat tot slot niet onvermeld mag blijven zijn de activiteiten die buiten het blad om worden georganiseerd, zoals de jaarlijkse "Tina-dag". Al vanaf de beginjaren worden dergelijke activiteiten georganiseerd. Zo hield Tina begin jaren '70 een aantal Modetoeren, waarbij lezeressen zelf hun favoriete kleding konden ontwerpen. De leukste werden dan uitgevoerd en de ontwerpsters moesten die dan op een feestelijke dag zelf komen showen. Tal van artiesten traden tussendoor op, waaronder The Cats, Cocktail Trio en Rob de Nijs, en de presentatie was in handen van Hans van Willigenburg en Ria Breemer.

Tina Modetoeren Marathon feestTina-dag 2011
Een Tina Modetoer uit de jaren '70 en de Tina-dag in Duinrell uit 2011.

Bij een talentenjacht wordt de zangeres Marion Biesthorst ontdekt en zij mag in 1973 een single opnenen onder de naam Patty en de Big Silver Bull Band, naar de gelijknamige strip van Gideon Brugman en Lo Hartog van Banda. Alle Tina-lezeressen krijgen het singletje gratis bij hun weekblad, dat in die tijd in een oplage van 300.000 exemplaren verschijnt. Later verschijnen er nog lp'tjes met nummers van Jackie en de Wild Boys (een uit het Engels vertaalde strip) en het plaatje 'Sing A Song Tina-Trio-Test' met liedjes van Linda Annick, Sari Schuwer en Jeanine Peeters naar aanleiding van een Tina-zangwedstrijd.

de 19e Tina-dag in 2010 presenteren de Volendamse zangers Nick en Simon in TinaTegenwoordig kleurt heel Duinrell een dag per jaar roze voor de drukbezochte Tina-dag. Lezeressen kunnen handtekeningen verzamelen van tekenaars en schrijvers en zijn er modeshows en optredens van beroemde sterren. Tijdens de 19e Tina-dag in 2010 presenteren de Volendamse zangers Nick en Simon trots hun eigen strip die vanaf dan in het blad gaat lopen.

tekening Piet Wijn

Register van tijdschriften

Externe link:
www.tina.nl