Stripgeschiedenis

Christiaan le Blansch

Politiek gesprek by Christiaan Le Blansch
'Politiek gesprek vóór de verkiezingen' (Polichinel 2, 6 januari 1849).

Christiaan le Blansch was een Nederlands illustrator, graficus en boekbinder. Hij was in 1849 naar verluidt ook cartoonist voor het slechts kort bestaande satirische blad Polichinel.

Jonge jaren en vroege carrière
Le Blansch werd op 17 november 1827 in Den Haag geboren als zoon van houtgraveur, boekdrukker en typograaf Hendrikus Le Blansch (1796-1860). Hij trad in zijn vaders voetsporen en kreeg les aan de Haagse Houtgraveurschool. Hendrikus en Christiaan Le Blansch hadden in Den Haag hun eigen werkplaats, waar ze originele houtgravures verkochten. Het duo streek vervolgens neer in Rotterdam, waar ze samen met Pieter Johannes Spaan tot 1856 het bedrijf "Le Blansch en Spaan" runden. In 1857 vestigde Christiaan Le Blansch zich in Amsterdam, waar hij aanvankelijk samen met de drukker F. W. Vislaake & Co. samenwerkte. Hij had later, rond 1865, zijn eigen graveerschool in de Nieuwe Leliestraat. In zijn Amsterdamse periode maakte hij vele tekeningen van plaatselijke straten en gebouwen, die tegenwoordig onderdeel zijn van de collectie van het Amsterdamse Stadsarchief. Hij heeft ook verschillende kermisprenten geïllustreerd.


Houtgravure van 'Het Makelaarskantoor' aan de Nieuwezijds Voorburgwal in Amsterdam (1860).

Polichinel
Le Blansch was ook een medewerker van Polichinel, het licht-satirische blad dat werd opgericht en samengesteld door dichter en uitgever W.J. van Zeggelen en literator Sam Jan van den Bergh, in samenwerking met uitgever A.C. Kruseman. Beide redacteuren waren leden van het Haagse literaire gezelschap Oefening Kweekt Kennis, een kweekvijver voor verschillende literaire uitgaven. Het blad kende geen lang bestaan: er verschenen begin 1849 slechts acht nummers. Dit was voornamelijk omdat zowel de redacteurs als de uitgever het niet aandurfden de gevestigde orde te beledigen. De sociaal-politieke satire was derhalve erg flauw en het publiek verloor algauw zijn interesse.

Politiek gesprek vóór de verkiezingen
Aan Christiaan Le Blansch wordt welgeteld één cartoon toegeschreven uit het tweede nummer van 6 januari 1849. Het stuk stelt in tien prentjes een "politiek gesprek vóór de verkiezingen" voor. Twee voorname heren beginnen hun gesprek op een beschaafde manier, maar vliegen elkaar uiteindelijk in de haren. De oorsprong van deze cartoon is echter een mysterie. Dezelfde strip verscheen in de eerste helft van 1848 onder de titel "politiek gesprek in één uur" in het 162ste nummer van het Duitse satirische blad Fliegende Blätter... ongeveer een jaar vóór Polichinel! Hoewel het mogelijk is dat Le Blansch een medewerker van dit blad was, lijkt het aannemelijker dat hij gewoon het Duitse origineel kopieerde voor de Nederlandse uitgave. De redactie van Polichinel stond erom bekend vaak cartoons en tekeningen uit Duitse uitgaven als Illustrierte Zeitung over te nemen.


Duitse (originele?) versie van de cartoon uit Fliegende Blätter (1848).

Maar de geschiedenis van de cartoon gaat verder. Op 30 december 1860 publiceerde het Braziliaanse weekblad Semana Illustrada een hertekende versie van de strip, waarschijnlijk van de hand van uitgever Heinrich Fleiuss. Zes jaar later publiceerde een Tsjechisch blad nog een versie, getekend door lokale tekenaar Karel Klíč. Tegen de jaren 1870 maakte dezelfde grap ook deel uit van het protostripboek 'The Wonderful and Soul Thrilling Adventures by Land and Sea of Oscar Shanghai', door een Amerikaans auteur die met "A.L.C." signeerde, maar verder nog niet geïdentificeerd is.

Overlijden
Christiaan Le Blansch overleed op 5 november 1889 in Amsterdam.


Braziliaanse en Tsjechische versie van dezelfde cartoon.

Engelse biografie in de Comiclopedia
Register van tekenaars

(Tekst door Bas Schuddeboom, met dank aan Tomáš Prokůpek and Francisco Dourado.)