Stripgeschiedenis

Toon van Driel

De Liefhebbers by Toon van Driel
De Liefhebbers

Toon van Driel is een van de productiefste Nederlandse striphumoristen. Zijn bekendste werken zijn de twee langlopende gagreeksen 'F.C. Knudde' (1973) en 'De Stamgasten' (1978). 'F.C. Knudde' draait rond de slechtste voetbalploeg van Nederland. De strip bracht een grote merchandising voort en is een vaderlands instituut geworden. 'De Stamgasten' is een meer bescheiden gagreeks over cafébezoekers die elkaar obscene grappen vertellen. Van Driel schreef en tekende vele andere gagstrips, waaronder een vedettestrip over de komiek André van Duin. Terwijl de artiest af en toe kritiek kreeg vanwege het laag-bij-de-grondse niveau van zijn werk, zijn zijn beroemdste reeksen opmerkelijk duurzaam gebleken.

Andre van Duin by Toon van Driel
André van Duin-strip uit De Telegraaf

Vroege jaren
Antonie Marcel van Driel werd op 16 februari 1945 in Amsterdam geboren. Zijn vader was een eenvoudige arbeider die niet echt van zijn vrouw hield en omgekeerd. Bijgevolg voelde Van Driel zich emotioneel in de steek gelaten, en beleefde hij meer plezier met zijn opa, een voormalig advertentie-illustrator en achtergrondontwerper voor opera's en komische revues. Tijdens zijn jeugd groeide de jongen met alle vertrouwde klassieke Nederlandse stripreeksen op, waaronder die van Marten Toonder. Grafisch doet zijn werk meer denken aan het minimalistische werk van Jean-Marc Reiser, terwijl de tekenaar ook zijn bewondering heeft uitgesproken voor de humor van Peter de Smet. Van Driel huwde vroeg, op zijn 18e, maar deze relatie duurde niet lang. Hij verhuisde naar de Amerikaanse westkust, waar hij als een hippie leefde. Zijn carrière begon op een reclamebureau, maar uiteindelijk werkte Van Driel drie-en-een-half jaar lang als steward voor de KLM. Toen de jaren 1960 in de jaren 1970 overgingen was hij ook actief als bassist en liedjesschrijver voor de Nederlandse popgroep Shocking Blue, die vooral bekend staan om de internationale nummer één-hit 'Venus' (1969). Maar Van Driel schreef enkel het B-kantje van deze single, 'Hot Sand', en vier andere nummers die geen van allen de hitparade bereikten. Aangezien hij alle teksten onder een pseudoniem schreef zag Van Driel nooit enige royalties van het internationale succes van de groep. Hij probeerde later een eigen muzikale carrière onder de naam Marchal, maar zijn single 'My Jenny' verkocht slechts 17 exemplaren. Van Driel grapte later: "Mijn familie was niet groter dan 17 personen."

FC Knudde by Toon van Driel
Vroege Knudde strip

F.C. Knudde
In 1973 werd Van Driel opnieuw werkloos en besloot stripauteur te worden. Hij had geen grafische achtergrond, maar was vastbesloten om het te proberen. Hij solliciteerde bij de Toonder Studio's, waar hij Marten Toonder in eigen persoon ontmoette. De maestro vroeg de jonge amateur of hij een "beer die een helikopter aanviel" kon tekenen? Van Driel kon dit vanzelfsprekend niet uit het blote hoofd. Zoals te verwachten wees Toonder hem af, maar was vriendelijk genoeg om de jonge tekenaar wat bruikbare adviezen te geven. Hij vertelde hem dat hij talent had, maar raadde hem aan het "simpel te houden" in plaats van illustratiewerk te doen dat hij toch niet aankon. Van Driel hield deze woorden altijd in gedachten. Zijn tekeningen en humor zijn erg basisch, maar effectief in hun vermogen om verhalen en grappen begrijpelijk over te brengen. Hetzelfde jaar ging hij naar de krant Algemeen Dagblad, waar hij de redactie zijn tekeningen toonde en hen meteen inlichtte dat hij een strip voor ze wilde maken, ondanks het feit dat hij niet kon tekenen. De redacteuren hadden sympathie voor hem en aldus maakte Van Driels strip 'F.C. Knudde' (1973-) op 19 maart 1973 haar debuut. Hij signeerde het met zijn voornaam: "Toon".

FC Knudde by Toon van Driel

'F. C. Knudde' is zoals de naam doet vermoeden een strip over een incompetente voetbalploeg. Alle personages zijn krijtwitte mannetjes en vrouwen met grote bolle neuzen en dwaze uitdrukkingen die amper van elkaar te onderscheiden zijn. De twee hoofdfiguren zijn doelman Dirk en verdediger Jaap. Meestal speelt Jaap zijn bal aan het andere team kwijt, verongelukt op het veld of maakt, als hij scoort, meestal own goals. Alhoewel ze complete mislukkelingen zijn heeft 'F.C. Knudde' op nationaal niveau wedstrijden gespeeld. Op één of andere manier wisten ze ook in andere landen te spelen. Het team is naar Argentinië, IJsland, Frankrijk, de VS (in een tweedelige aflevering), Afrika, Rusland, Roemenië en zelfs het heelal gereisd. 'F.C. Knudde' staat vooral bekend als een gagreeks en daarom zijn de meeste afleveringen kortverhalen. Maar Van Driel heeft ook langere avonturen rond zijn anti-helden gemaakt. Verwijzingen naar populaire mediafenomenen komen geregeld voor, waaronder populaire televisiesoaps zoals 'Dallas', 'Dynasty', 'Falcon Crest' en artiesten als The Rolling Stones en Laurel & Hardy. Laatstgenoemd duo inspireerde veel van Van Driels eigen slapstick, gezien hij een zwak heeft voor humor rond mislukkelingen. Vanzelfsprekend hebben beroemde (Nederlandse) voetbalkampioenen en trainers ook vaak cameo's in de reeks gehad. Eén van de meest opwindende momenten in Van Driels leven vond plaats toen hij een vliegreis maakte en Ruud Gullit zich aan boord bevond. Hij observeerde Gullit terwijl die 'F.C. Knudde' in de krant las en hardop lachte toen hij zichzelf herkende in de aflevering van die dag.

FC Knudde by Toon van Driel
F.C. Knudde naar Argentinië

'F.C. Knudde' liep oorspronkelijk drie keer per week, maar de lezers van het Algemeen Dagblad hielden er zoveel van dat de strip algauw dagelijks verscheen. De catchphrase "Tikkie terug, Jaap!" werd algauw een bekende uitspraak bij velen. 'F.C. Knudde' was veel cartoonesker van toon dan eerdere Nederlandse voetbalstrips en verscheen ook op het juiste moment. Nederlandstalige lezers waren in de stemming voor een strip over een slecht voetbalteam, gezien in realiteit het omgekeerde waar was. Tijdens de vroege jaren 1970 stond Nederlands voetbal in het centrum van internationale aandacht dankzij sterspeler Johan Cruijff, de drie opeenvolgende overwinningen van Ajax tijdens de Europacup en het Nederlandse nationale team dat tijdens het W.K. van 1972 de finale haalde (maar verloor). 'F.C. Knudde' bereikte vanaf 26 september 1975 een groter publiek toen de cartoons in de wekelijkse tv-uitzending 'AVRO's Sportpanorama' werden getoond. Dit was de derde keer dat een Nederlandse stripreeks in een regelmatig uitgezonden tv-serie werd vertoond. De eerste was Jean Dulieu's poppenserie over 'Paulus de Boskabouter' (1967) en de tweede de tv-sitcom rond Peter van Straatens 'Vader en Zoon' (1972).

FC Knudde by Toon van Driel

'F. C. Knudde' bleef de volgende decennia scoren bij het publiek. Vanaf 1976 verscheen de reeks in het stripblad Eppo, terwijl langere verhalen vanaf 1977 in de Nieuwe Revu liepen. In 1979 verkocht Van Driel de rechten van zijn stripreeks aan uitgeverij De Vrijbuiter, waarna hij het tekenwerk aan zijn assistent Ray Nicholson overliet. Tijdens de vroege jaren 1980 was 'F.C. Knudde' populair genoeg om een eigen magazine te krijgen, simpelweg Knudde genaamd. Elk nummer bevatte een grote uitvouwposter. Desondanks zong het blad het slechts negen nummers uit, die verschenen tussen 1981 en 1984. Maar de strip zelf bleef verkopen. De Vrijbuiter bracht tussen 1978 en 1998 35 albums uit. Hierna weigerde Van Driel na een lang aanslepend meningsverschil nog voor De Vrijbuiter en moederfirma Audax te werken, alhoewel de dagelijkse 'Knudde' strip bleef verschijnen in het Algemeen Dagblad en regionale bladen als Het Limburgs Dagblad, Het Brabants Dagblad en De Stentor. Van Driel wist een variant voor Nieuwsblad van het Noorden te maken die 'FC Tammo 80' (1998) heette, maar het duurde ettelijke rechtszaken alvorens hij in 2008 alle rechten tot zijn personages terugwon.

FC Tammo 80 by Toon van Driel

Het eerste nieuwe verhaal, 'Knudski' (2008), was een herkenbare parodie op de voetbalwereld en verscheen in het mannenblad Aktueel Sportief. Vanaf 2008 verschenen nieuwe afleveringen dagelijks op de website Nusport van de nieuwssite Nu.nl, wat Van Driel de mogelijkheid bood om commentaar te geven op actuele voetbalzaken. De strip verscheen in 2010 in de gratis treinkrant Metro en ook in de regionale kranten van de Wegenergroep, zoals Brabants Dagblad. 'F.C. Knudde' inspireerde door de jaren heen een stortvloed aan merchandising. De gags zijn in diverse boekenspecials verzameld, waarvan velen samenvielen met het vierjaarlijkse Wereldkampioenschap Voetbal. Om het kampioenschap van 1998 te vieren liet de Nederlandse Post Van Driel een speciale postzegel ontwerpen. De personages zijn verder op een heleboel producten verschenen, waaronder mokken, kussens, kalenders, pocketboekjes, borden, shirts en natuurlijk voetballen. In 2013 werd het jubileumboek '40 Jaar FC Knudde' gepubliceerd om de veertigste verjaardag van de reeks te vieren. Het had een voorwoord van de Nederlandse voetbaltrainer Louis van Gaal die het twijfelachtige compliment schreef: "Iedereen die de nationale voetbaltrainer kent weet dat hij een inspanning doet voor mensen met een handicap, vandaar dat ik graag iets voor Toon doe." In 2016 opende trainer Guus Hiddink een tentoonstelling van Van Driels cartoons in Haarlem. Hetzelfde jaar illustreerde Van Driel ook de cover van het blad Voetbal International.


De Stamgasten

De Stamgasten
In 1978 debuteerde Van Driels tweede bekendste gagreeks 'De Stamgasten' (1978) in het Algemeen Dagblad en later ook in Eppo en Panorama. De reeks vertrekt vanuit een zeer eenvoudig, maar effectief uitgangspunt. Aangezien veel mensen van moppen houden en de meeste moppen in kroegen worden verteld gaat 'De Stamgasten' over tooghangers die grappen vertellen. Alle afleveringen vinden plaats in café "De Stam". Zoals men kan verwachten van cafémoppen zijn de meesten schuin en vulgair, nog los van het feit dat je het gros al eens eerder gehoord kan hebben. Wat 'De Stamgasten' echter origineler maakt is de locatie en haar personages. De bar kan op de vreemdste plekken teruggevonden worden, waaronder de woestijn, de Zuidpool en zelfs in bomen. Alle klanten zijn antropomorfe dieren. De kroegbaas is een hond met wie niet te spotten valt en die zijn gasten vaak moet verplichten te betalen of naar huis gaan als het sluitingstijd is.

Felis Leo, by Toon van Driel
Felis Leo

Andere personages hebben hun eigen individuele running gags. Bertus de krokodil struikelt altijd als hij binnenkomt. De vogel-met-bril Ome Jan probeert vaak opblaaspoppen uit, terwijl de Siamese katten (en tweelingen) Tjap & Tjoy zich anders van elkaar gedragen. Een naamloze fazant met een strikje beledigt vrouwelijke bezoekers, maar wordt meestal door hen in elkaar geslagen. Een condor die als piloot werkt kan nooit vliegen zonder onderschept te worden door een Boeing. Het gekke gele figuurtje Kierewiet wordt door niemand begrepen. De leeuw Felis Leo faalt als jager en Stanley de zwarte hond is vaak slachtoffer van raciale vooroordelen, ondanks het feit dat hij de enige persoon in de bar is die daadwerkelijk werkt. Andere cafébezoekers zijn een kelner die ezel is, een dronken zwijn, een groep oversekste pinguins, een slang die gefrustreerd is over zijn gebrek aan poten en een olifant die zich onzeker voelt over zijn kleine geslachtsorgaan. Het bekendste personage is Ab Normaal, een roze konijn dat houdt van seks met andere dieren en moppen tappen.


Het Vreemdelingenlegioen

'De Stamgasten' mikt op een veel groter publiek dan 'F.C. Knudde' en genoot eveneens een groot commercieel succes. Van Driel schreef dit toe aan het feit dat hij ook vele uren in de kroeg doorbracht. De reeks leverde genoeg inspiratie voor spin-offs rond sommige cafébezoekers. 'Ab Normaal' stond in Panorama, terwijl 'Felis Leo' in Robbedoes (1984-1985) verscheen. 'De Stamgasten' inspireerde reclamestrips voor Duyvis strips en Amstel bier. Het café werd als locatie afgevoerd voor de spin-off 'Het Vreemdelingenlegioen' (1985-1994), die in Eppo/Sjors en Sjimmie Stripblad verscheen, terwijl het liefdesleven van de dierenpersonages in 'De Liefhebbers' (1987) te volgen was. In 2001-2003 werd de reeks voor televisie bewerkt als 'Ab Normaal' (2001-2003), wat zelden gebeurt met Nederlandse strips. Terwijl het format van de strip niet bepaald complex te noemen was, versimpelde de televisiebewerking het zelfs nog verder. Het nam slechts één personage, Ab Normaal het konijn, en plaatste hem in een echt café met een live publiek. Ab werd als een handpop bediend, ingesproken door Rob Ronalds, terwijl een echte aantrekkelijke jonge vrouw (Jennifer van Groeningen) zijn domme blonde sidekick speelde. Elke aflevering vertelde Ab schuine moppen aan het publiek. De zelfverklaarde "Nederlandse moppenkoning" lachte altijd luid met zijn eigen pointes, geholpen door een lachband die de reacties van het publiek moest oppeppen.

Ab Normaal, by Toon van Driel
Ab Normaal

'Ab Normaal' liep eerst op de commerciële televisiezender Yorin, maar belandde uiteindelijk op RTL5, V8 en Veronica. Het roze konijn nam zelfs twee novelty songs op, de cover 'Kleine Blonde Mariandel' (2001) en een andere cover, 'Schudden Met Je Tieten' (gebaseerd op de melodie van Las Ketchup's 'The Ketchup Song', 2002). In 2003 eindigden de uitzendingen van 'Ab Normaal' op Veronica, maar vijf jaar later keerde Ab terug in de ether, zij het in een soortgelijke show met een andere titel: 'Komt Een Man Bij De Dokter' (2007) op de zender Tien (die later onder de naam RTL8 verder ging). De show is ook op TV73 en Comedy Central uitgezonden. Ab Normaal terroriseerde ook radio-uitzendingen in Patrick Kickens ochtendprogramma 'PK@Veronica' (2010-2011). De formule werd ook in Vlaanderen gekopieerd waar een lokale versie van 'Ab Normaal' (2002) op de commerciële zender VT4 liep. Zijn sidekick werd door een lokale actrice gespeeld, Vanessa Hoefkens, maar verder werd er niets aan veranderd. Deze Vlaamse versie sloeg nooit echt aan, gezien kijkers niet vertrouwd waren met de oorspronkelijke strip en dus een pop ook niet serieus konden nemen.


De Stuntels (1978)

Andere strips voor tijdschriften
Door de decennia heen tekende Toon diverse minder bekende en daarom minder langlopende strips. Samen met Jan van Haasteren tekende Van Driel 'De Stuntels' (1978-1979) voor Eppo, maar publiceerde het onder het collectieve pseudoniem "ToJo". Zoals hun naam aangeeft zijn de Stuntels twee idiote klungels à la Laurel & Hardy. In elke aflevering hebben ze een andere baan, maar ze mislukken altijd in wat ze doen. Van 'De Stuntels' zijn vooral korte verhalen gemaakt, die desondanks veel op gags zijn georiënteerd. Vele afleveringen werden voorgepubliceerd in Eppo en Knudde magazine. Van Haasteren distantieerde zich later van de strip, vooral omdat hij vond dat Toon zijn tekeningen nogal roekeloos inktte. Desondanks verschenen sommige nieuwe afleveringen tot 1983 in Knudde magazine. In Eppo blies Van Driel het project kort nieuw leven in onder de titel 'De Sukkels' (1985), met tekenaar Bart Slyp. Het schrijfwerk werd echter al snel overgenomen door Patty Klein.

Knetter by Toon van Driel
Knetter (Eppo/Wordt Vervolgd #2, 1985)

Tot Van Driels andere strips voor Eppo (en haar opvolgers Eppo/Wordt Vervolgd en Sjors en Sjimmie Stripblad) behoorden de grappige dierenstrip 'Rokus en de Rest' (1980-1985), het absurde 'Knetter' (1985-1987, onder het pseudoniem Glob) en 'Jan' (1994). Van Driel was ook medebedenker van een stripreeks die doorgaans alleen aan Eric Schreurs wordt toegewezen: 'Joop Klepzeiker' (1980-2000). Toen de eerste afleveringen van de strip in Nieuwe Revu verschenen schreef hij de strips onder het collectieve pseudoniem "S. Treurschoon". Na slechts een jaar zette Schreurs de serie alleen voort, terwijl Van Driel voor Panorama ging werken. In dit mannenweekblad zette Van Driel zijn eigen familieleven in een humorstrip om, 'De Nakomertjes', terwijl hij voor Mark de Jonge ook de strip 'Piet P. & Arie O.' (1990-1991), over twee apen, schreef. Hij probeerde ook een andere voetbalstrip uit, ditmaal met zowel mensen als grappige dieren, onder de titel 'De Kanjers' (1987).


De Nakomertjes

André van Duin
Algemeen Dagblad publiceerde ook de meer experimentele en filosofische strip 'Hullie' (1985-1986), die Van Driel in een lineaire tekenstijl produceerde onder het pseudoniem John Myshkin. De gags verschenen later ook op een aantal kalenders. Een andere bijdrage tot Algemeen Dagblad waren zijn 'Goedemorgen' cartoons. Sinds 1987 is hij dagelijks aanwezig in De Telegraaf. Van Driel werd de tweede auteur die voor deze krant een vedettestrip over de Nederlandse komiek André van Duin tekende, genaamd 'Van Duin & Zo' (1987). Hiervan werden ook voor Veronica Magazine nieuwe afleveringen gemaakt. In 1975-1976 had Fred Julsing al de gagreeks 'André' getekend, maar deze was geen groot succes.

Hullie by Toon van Driel
Hullie

Zonder zich hierover zorgen te maken bedacht Van Driel zijn eigen grafische interpretatie van de beroemde humorist, ditmaal met effectieve betrokkenheid van Van Duin. Hun versie zong het ook veel langer uit. Interessant genoeg overwogen Dirk Stallaert en Patrick Vermeir ook een vedettestrip rond Van Duin, maar lieten het plan vallen toen ze over de vorige twee pogingen hoorden. In 1990 zond de Nederlandse zender TROS de tv-serie 'Lach Mee met André' uit met fragmenten uit alle theatershows en tv-optredens van Van Duin. De intro van elke aflevering toonde clips uit deze uitzendingen, maar ook een gagpagina uit Van Driels strip.


André van Duin strip uit Veronica-blad

Toen Van Driel de 'Van Duin' strip beu werd bedacht hij een spin-off rond Van Duin's honden, 'Wibo & Gorp'. Een andere strip voor De Telegraaf is 'De Familie Weltevree' (sinds 2005), die over het alledaagse leven van het liefdeloze koppel John en Von Weltevree gaat. Van Driel grapte dat hij inspiratie uit zijn eigen drie huwelijken putte en dat er slechts twee soort huwelijken zijn: slechte en zéér slechte. Voor de gratis OV-krant Spits bedacht Van Driel in 1999 de gagstrip 'De Reiziger'.


Wibo & Gorp

Online activiteiten
Veel van Van Driels niet-Knudde werk is sinds 1986 door Toons eigen label Land Productions in boekvorm uitgegeven. Sinds de jaren 2000 heeft Toon van Driel zijn actuele cartoons en strips ook online gepubliceerd. Toonvandriel.nl is een verzamelplaats voor al zijn activiteiten, waaronder de e-cards site tooncards.nl, de dierengrappensite lachendierenbrullen.nl, de familiegrappenlocatie vaderitis.bl en websites die afleveringen uit zijn huidige strips 'Knudde', 'De Stamgasten', 'Wibo & Gorp' en 'De Familie Weltevree' presenteren.


Gijpvogel

Tijdens het W.K. Voetbal 2010 werd er een speciale app, 'MyKnudde', gelanceerd. Lezers konden hun eigen tekstballonnen invullen naast een karikatuur van sportjournalist en commentator Johan Derksen. Meer dan 10.000 commentaren werden geschreven! Het concept werd tijdens het E.K. 2012 en W.K. 2014 herhaald, ditmaal met respectievelijk ex-voetballer en commentator René van der Gijp ('Gijpvogel') en de Nederlandse zanger en mediapersoonlijkheid Gordon ('Goordraaitdoor.nl'). De beste inzendingen werden in Metro en Spits gepubliceerd. Een lang 'Knudde'-verhaal genaamd 'Knudde naar 't WK' werd in 2018 uitgebracht naar aanleiding van het W.K. Voetbal dat jaar. Het is het eerste album met naamsvermelding op de cover voor Toons assistent Ray Nicholson. De tekenaar stelt zijn schilderijen en nieuwe werken tentoon in Galerie de Toonzaal op Zijlweg 62 in Haarlem.

De Familie Weltevree by Toon van Driel
De Familie Weltevree

Stijl en nalatenschap
Van Driel werkt in een eenvoudige tekenstijl en gebruikt grappen op hetzelfde niveau. Op het hoogtepunt van zijn productie tekende hij dagelijks ongeveer acht stroken, waarvan vijf rond actuele onderwerpen. Van Driel noemt het zijn "professionele ethiek" om binnen enkele minuten een stuk werk te kunnen afleveren. Ter inspiratie volgt hij gewoon het nieuws. In de avonduren slaagt hij erin om olieverfschilderijen te maken, allen met dezelfde absurde en typische humor. Dit betekent echter niet dat zijn baan makkelijk is. Ooit stond zijn assistent Ray Nicholson voor een deadline: teken tegen morgen 11 pagina's materiaal! Het probleem was dat hij kort daarop een vakantie gepland had. Nicholson belde Van Driel dat hij nooit zijn deadline zou kunnen halen. Maar Van Driel kwam met een slimme oplossing voor de boeg om het werk sneller vooruit te laten gaan. Vier pagina's lang vond F.C. Knudde's voetbalwedstrijd in hevige mist plaats...


Toon van Driel "evalueert" een van zijn grappen in een strip getiteld 'Wat is leuk?'

Vanwege zijn losse grafische stijl en laag-bij-de-grondse humor is Van Driel af en toe slachtoffer geweest van kritiek en minachting. Hij heeft echter altijd zijn eigen werk gerelativeerd. De humorist noemde zichzelf een "middelmatig en onbeholpen tekenaar" en een "slecht zakenman". Toch is hij tezelfdertijd altijd trots geweest dat hij een succesvolle en duurzame carrière rond zijn personages heeft kunnen bouwen. Van Driel schrijft zijn immense productie toe aan bewijsdrang omdat hij zich altijd onbegrepen heeft gevoeld. Met zijn populaire en bescheiden humor wist Van Driel de gewone man te bereiken met behulp van een tekenstijl die anders enkel alternatieve lezers zou bereiken. Van Driel warmde een mainstream publiek op voor andere eigenzinnige stripauteurs, zoals Hein de Kort, Eric Schreurs, Windig & De Jong, Gerrit de Jager, Wim Stevenhagen en Willem Ritstier. Het succes van 'Knudde' is ook belangrijk geweest voor de algemene populariteit van de gagstrip in Nederlandse kranten. In 1988 ontving Van Driel de Stripschapprijs voor zijn baanbrekende werk. Hoewel hij altijd naar de belangrijkste Nederlandse stripprijs heeft gehengeld noemde hij het een "smakeloos en loodzwaar monster" dat hij "het liefst zou weggeven". Tezelfdertijd was hij ook misnoegd omdat hij "deze eer al jaren eerder had verdiend."

comic art by Toon van Driel

www.toonvandriel.nl

Register van tekenaars
Engelse biografie in de Comiclopedia