Stripgeschiedenis

Ruben L. Oppenheimer


Cartoon van 5 februari 2018 met de politici Kajsa Ollongren en Thierry Baudet

Ruben L. Oppenheimer is een Nederlands politiek cartoonist, wiens werk in diverse Nederlandse en Belgische nationale kranten verschijnt, zoals Algemeen Dagblad, NRC Handelsblad, nrc.next en De Standaard, maar ook in verschillende regionale kranten. De cartoonist is fel gekant tegen religie, maar valt alle kanten van het politieke spectrum aan met zijn rake naturalistische karikaturen, eigenzinnige humor en bitterzoete observaties van alledaagse stupiditeiten. Sinds de aanslagen op het Franse satirische tijdschrift Charlie Hebdo in januari 2015 is Oppenheimer bovendien een veelgevraagde gast in de Nederlandse media wanneer het gaat over vrijdheid van meningsuiting en de rond van satire in onze samenleving.

Oppenheimer werd in 1975 geboren in Maastricht, waar hij aan de Academie van Beeldende Kunsten grafische vormgeving studeerde. Hij studeerde later illustratieve vormgeving aan de Karel de Grote Hogeschool in Antwerpen, België. Hij was al sinds zijn jeugd een ijverige tekenaar, en maakte op zijn dertiende al sociaal geëngageerde werken. Het begon allemaal in 1989 toen twee Duitse oorlogscriminelen ("de Twee van Breda") uit een gevangenis in Breda werden vrijgelaten. Gezien hij zelf uit een familie van Holocaust-slachtoffers afkomstig is reageerde hij zijn woede af in zijn tekeningen. De subversieve karikaturen die hij op de middelbare school van zijn leraren maakte waren de eerste die voor oproer zorgden. Zijn werk heeft tijdens zijn latere carrière vaker voor controverse gezorgd, vooral omdat Oppenheimer zijn onderwerpen niet vanuit één specifieke politieke ideologie benadert. Hij maakte bijtende grappen over rechtse politici als Geert Wilders en Thierry Baudet, maar drijft ook de spot met islam en religie in het algemeen. Hij merkte ooit grappend op dat hij verheugd was om zowel uit de linker- als rechterzijde van de samenleving evenveel bedreigingen als complimenten te ontvangen.


Cartoon van 17 november 2017 over de aanhoudende discussies die rond de Sinterklaas-tijd over de figuur Zwarte Piet worden gehouden.

Oppenheimer begon zijn professionele carrière als illustrator van de vragenrubriek in een plaatselijke Limburgse krant. Hij verkocht ook zijn eerste politieke tekening aan deze krant, die inspeelde op de moord op Pim Fortuyn op 6 mei 2002. Kort daarna verscheen zijn cartoon over de verkiezingen in het landelijke dagblad NRC. Hij is sindsdien een vaste cartoonist gebleven voor zowel NRC Handelsblad als nrc.next. Zijn werk verschijnt verder regelmatig in Algemeen Dagblad, de Vlaamse krant De Standaard, regionale kranten als De Limburger, De Gelderlander, Brabants Dagblad, Dagblad van het Noorden en De Leeuwarder Courant, evenals gratis huis-aan-huis weekbladen als 1 Lokaal uit Limburg. Bladen als Nieuwe Revu, de literaire uitgave TIJM Magazine, Der Spiegel (Duitsland) en Courrier International (Frankrijk) publiceren zijn werk ook, terwijl hij tevens cartoons heeft geleverd aan de satirische nieuwswebsite De Speld. Sinds december 2005 maakt Oppenheimer een extra dagelijkse cartoon met vissen in de hoofdrol die 'Uit De Kom' heet, waarvoor lezers de ballonteksten kunnen insturen.

In 2014 werd Oppenheimer aangeklaagd door de Nederlandse advocaat Theo Hiddema nadat hij hem "louche" had genoemd in één van zijn cartoons. Het hof oordeelde eerst in Hiddema's voordeel, maar de cartoonist won de zaak in hoger beroep. Een andere zaak die veel media-aandacht kreeg draaide rond de Turkse president Erdogan. Oppenheimer beelde Erdogan in 2016 af terwijl hij het blauwe Twittervogeltje anaal neemt met onderaan de tekst: "Erdogan is GEEN geitenneuker." De cartoon leverde commentaar op de Turkse regering die sociale netwerken blokkeerde in een poging om tegenstanders de mond te snoeren. De tekenening speelde ook in op de agressieve Turkse repliek op de Duitse komiek Jan Böhmermann die in zijn satirische televisieshow Erdogan een geitenneuker noemde. Oppenheimer ontving op zijn beurt ook doodsbedreigingen van Erdogan-aanhangers, terwijl een Turkse rechter in 2017 oordeelde dat de tweet met de cartoon verwijderd moest worden, wat de cartoonist resoluut weigerde. De cartoonist kwam ook in conflict met zijn opdrachtgever NRC Handelsblad vanwege een bijtende karikatuur van de Belgisch-Libanese politicus en columnist Dyab Abou Jahjah als Walt Disney's Grote Boze Wolf in een mislukt varkenskostuum. De krant besloot in 2016 de tekening uit één van Jahjah's artikels te verwijderen, wat de cartoonist boos maakte. In de nasleep moest de Marokkaans-Nederlandse schrijver Abdelkader Benali als voorzitter van de jaarlijkse Inktspot cartoonprijs aftreden vanwege zijn agressieve reactie op deze cartoon.


Cartoon van 23 maart 2017 waarin Oppenheimer advocaat Theo Hiddema nog eens te graven neemt. De cartoon verscheen ter gelegenheid van Hiddema's eerste dag als parlementariër voor Forum voor Democratie, en vergelijkt hem eerst met de rechtse politicus Geert Wilders en daarna met de Amerikaanse president Donald Trump.

Naast controverse heeft Oppenheimer ook veel lof gekregen. In 2005 kreeg hij de BeNe prijs voor beste Belgisch-Nederlandse politieke cartoon. De bekroonde tekening werd op 29 januari 2004 gepubliceerd en toont de Amerikaanse president George W. Bush en de Britse premier Tony Blair die elkaar de hand schudden met Pinokkio-neuzen, een kritiek op de valse voorwendselen waarmee ze de oorlog in Irak legitimeerden. Press Cartoon Belgium reikte hem in 2010 de Solidarity Award uit voor zijn cartoon van de Franse filosoof Voltaire met een hoofddoek op, met als ondertitel: "Ik ben het volslagen oneens met wat u draagt, maar zal tot de dood toe uw recht verdedigen om het te dragen." In 2015 ontving hij de lokale Membredeprijs, die jaarlijks in Maastricht wordt uitgereikt aan iemand die zich inzet voor anderen in de samenleving en grenzen durft te overschrijden. Oppenheimer heeft gezegd dat hij niet langer aan de jaarlijkse Inktspotprijsverkiezingen zal meedoen nadat hij de jury van nepotisme beschuldigde.


Cartoon van 25 juni 2016 over de Brexit

rubenoppenheimer.com

Engelse biografie in de Comiclopedia
Register van tekenaars