Stripgeschiedenis

Eddy de Smet

Eddy de Smet was een Nederlands illustrator en studiomanager. Met kantoren in Amsterdam, Den Haag, Brussel en Antwerpen was zijn firma Van Maanen één van de belangrijkste Nederlandse reclamebureaus, waarbij De Smet uiteindelijk van tekenaar in de rol van manager werd gedwongen. Tegenwoordig is zijn faam grotendeels overschaduwd door zijn zoon, de legendarische Nederlandse stripauteur Peter de Smet (1944-2003).

Jonge jaren & De La Mar
Eduard de Smet werd in 1917 in Amsterdam geboren, waar hij op de ruwe Zeedijk opgroeide tussen de prostituees en dronken matrozen. De jonge man werd zodoende al snel "streetwise" en had zijn eerste baantje in de broodjeszaak van zijn familie. Een uitstapje naar het arbeidsbureau duwde zijn carrière in een artistieke richting. Hij kon als leerling aan de slag bij een plaatselijke reclameschilder. Hierna werd hij loopjongen bij het Amsterdamse reclamekantoor De La Mar, waar hij de kneepjes van het tekenvak leerde van Eppo Doeve. De La Mar betekende ook het begin van zijn levenslange vriendschap en partnerschap met copywriter Cor Brandt.


Geïllustreerde hervertelling van 'De Rogstekers van Weert' in Panorama 35 van 1941

Van Maanen
Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog nam De Smet ontslag bij De La Mar en opende zijn eigen studio met Brandt, genaamd Studio De Smet-Brandt. Samen werkten ze aan opdrachten voor plaatselijke winkels als De Bijenkorf, V&D en Gerzon, maar ze maakten ook gezelschapsspellen. In 1947 kochten De Smet en Brandt het kleine reclamekantoor van G.F. van Maanen, die recent bij een motorongeluk was omgekomen. Door zijn zakeninstinct werd Eddy de Smet aangesteld om nieuwe klanten aan te werven en campagnes te ontwerpen, terwijl Brandt de teksten voor zijn rekening nam.


Stripachtige tekeningen voor Van Maanen (klant onbekend)

Ander artistiek werk
Naast zijn advertentiewerk publiceerde Eduard de Smet ook illustraties in het tijdschrift Panorama, waaronder een geïllustreerde hervertelling van de legende 'De Rogstekers van Weert' (1941). Om de geboorte van zijn oudste zoon Peter te vieren, schreef en illustreerde hij het kinderboek 'Petertje en de zon' (L.J. Veen's Uitgeversmaatschappij, 1946). De Smet verzorgde ook de illustraties voor het kinderboek 'Marjo ontdekt haar roeping' (L.J. Veen, 1946) door Erica Ruijsch (Max van Amstel). De Smet was verder in 1946 als illustrator/ontwerper betrokken bij de vroege nummers van het reclamevakblad Ariadne.

Success
Onder het gezamenlijk bewind van De Smet en Brandt breidde Van Maanen uit met nieuwe klanten als Bols, Niemeyer, Whiskas, Procter & Gamble en Shell. De firma verhuisde van de Nieuwezijds Voorburgwal naar een groter gebouw aan de Oudezijds Voorburgwal, met een extra kantoor in Den Haag, van waaruit Jan de Bruijn alle projecten voor topklant Shell leidde. In de vroege jaren 1960 vestigde het Amsterdamse team zich in een voormalige graanpakhuis aan het Barentszplein, het Westerdokhuis, waar ze spoedig gezelschap kregen van het Haagse personeel. Rond deze tijd opende Van Maanen ook een afdeling in Brussel. Nu hij verantwoordelijk was voor één van de drie grootste advertentiekantoren in Nederland, transformeerde Ed de Smet langzaam maar zeker van tekenaar in zakenman. Hij gebruikte zijn schaarse momenten thuis om absurde en humoristische tekeningen te maken, waaronder de humoristische strip 'De Wijze Kater'. Het tekenwerk voor de klanten van Van Maanen klanten werd nu verzorgd door freelance illustratoren, waaronder Jan Kruis, Fiep Westendorp en Joost Rietveld. Mid jaren 1960 begon ook Eddy de Smets zoon Peter zijn carrière bij Van Maanen.

Olidin
Eén van de meest memorabele producties van Van Maanen was Olidin (1957-1963), een kinderblad in opdracht van Shell. Het werd gratis onder leden van de Shell Junior Club verspreid en bevatte puzzels, verhalen en vele strips. Behalve de titelreeks door Friso Henstra, publiceerde Olidin ook werk door gevestigde auteurs als Hans G. Kresse ('Roland de jonge jager', 'Pim en de Venusman'), Carol Voges ('Opa') en Piet Wijn ('De Zwarte Hertog'). Van Maanenss eigen tekemaars waren ook vertegenwoordigd. Jan Kruis produceerde 'Tommy', 'Baldino', 'De Kleine Hertog' en 'Stientje en Gertje', en werd hierbij geassisteerd werd door Jan van der Voo en Wim Giesbers. Kruis' toekomstige uitgever, Joop Wiggers, verzorgde layouts, productiewerk en illustraties. Overige tekenaars voor Olidin waren Emile Brumsteede, Niek Hiemstra, Ted Mathijsen, Joost Rietveld, Chris Roodbeen, P. Visser en Dick Vlottes.

De Amerikaanse advertentiefirma Ogilvy & Mather nam in 1970 een meerderheidsbelang in Van Maanen. Op dat moment had het bedrijf 140 mensen in dienst en een omzet van 30 miljoen gulden. Eduard de Smet bleef tot eind 1976 betrokken bij zijn voormalige bedrijf en overleed in 2001 in Bergen. Zijn leven en werk is grotendeels beschreven door Mariella Sormani in het dossier van het eerste deel van Peter de Smets 'De Generaal gaat Integraal' (Personalia, 2018).

Engelse biografie in de Comiclopedia

Register van tekenaars

(Tekst door Bas Schuddeboom, met dank aan Mariella Sormani)