Stripgeschiedenis

Henri van de Velde

Mijnheer Haverstok by Henri van de Velde

Henri van de Velde (Amsterdam, 14 januari 1896 - Abcoude, 20 maart 1969) was een Nederlands schilder, illustrator en graficus. In de periode voor de Tweede Wereldoorlog was hij lid van kunstenaarsgemeenschappen zoals St. Lucas en Arti et Amictiae in Amsterdam, maar na de Bevrijding verzandde hij in obscuriteit, grotendeels vanwege zijn affiliatie met de Nederlandse nationaal-socialistische beweging. Hij illustreerde in 1917 de reclamestrip 'Het avontuur van Haverstok met den koffer van Verweegen en Kok'.

Hendrik van de Velde werd in 1896 in Amsterdam geboren. Hij studeerde kunst in München, Parijs en Florence en was een leerling van de Nederlandse schilder H.M. Krabbé. Tijdens zijn leven woonde en werkte hij voornamelijk in Amsterdam, Laren, Blaricum, dan weer in A'dam, Vreeland en Abcoude. In 1917 was hij de tekenaar van het advertentieboekje 'Het avontuur van Haverstok met den koffer van Verweegen en Kok' in opdracht van kofferfabrikant Verweegen en Kok in de Amsterdamse Kalverstraat. Het boekje bevat een strip over een oorlogscorrespondent die naar het slagveld trekt. Zijn avonturen in het strijdgewoel zijn allen getuigenissen van de duurzaamheid van koffer, die vanzelfsprekend door het bedrijf zelf vervaardigd was. De teksten waren op rijm gezet en door de Blaricumse schrijver J. Siedenburg geschreven. Het boekje was echter niet de eerste verschijning van meneer Haverstok. Het personage maakte in 1912 zijn debuut in een soortgelijk boekje dat door Ko Doncker getekend werd.

Mijnheer Haverstok by Henri van de Velde

In 1927 illustreerde Van de Velde het boek 'De Zoon van den Hongaar' door L. Dorsman, dat door de Larense uitgever A.D. Schoonderbeek werd gepubliceerd. Van de Velde concentreerde zich voornamelijk op schilderen. Hij begon als een dierenschilder, maar evolueerde uiteindelijk naar symbolisme. Zijn schilderijen bevatten vaak bijbelse en mythologische figuren. De kunstenaar was hevig tegen modernisme en futurisme gekant en een enthousiast aanhanger van de acties tegen "ontaarde kunst" in nazi-Duitsland. Hij werd lid van de nationaal-socialistische partij NSB en werd berucht vanwege zijn schilderijen 'De Nieuwe Mensch' (1939) en 'Engel der Gerechtigheid' (1942), die het nationaal-socialistische gedachtengoed uitdroegen. Vooral 'De Nieuwe Mensch' werd tijdens de oorlog vaak voor propagandadoeleinden gebruikt. Het origineel hing aan de muur in het kantoor van NSB-leider Anton Mussert in Utrecht, en is sinds 2007 in het bezit van het Amsterdamse Rijksmuseum. Het museum verkoos echter om het controversiële werk geen deel te laten uitmaken van haar permanente tentoonstelling.

Na de Bevrijding werd Van de Velde gearresteerd en in Kamp Amersfoort opgesloten. Hij werd in 1946 onder voorwaarden vrijgelaten, wat in 1948 in een definitieve vrijlating werd omgezet. Alhoewel hij ook na de oorlog bleef schilderen werd Van de Velde grotendeels door de kunstwereld genegeerd en door het grote publiek vergeten. Hij overleed in 1969 in Abcoude op 73-jarige leeftijd. Henri van de Velde moet niet verward worden met de Vlaamse schilder Henry Van de Velde (1863-1957).


Zelfportret uit 1931

Engelse biografie in de Comiclopedia
Register van tekenaars