Stripgeschiedenis

Robbedoes & Kuifje

RobbedoesRobbedoes en Kwabbernoot door Franquin

Halverwege de jaren twintig begon het Belgische blad Le Vingtième Siècle een wekelijkse kinderbijlage. Men vroeg de tekenaar Hergé om hiervoor een strip te maken. Dat werden de avonturen van Tintin, in het Nederlands Kuifje, over een jonge reporter die de hele wereld afstruinde op zoek naar spannende belevenissen. Binnen de kortste keren was Kuifje in België een nationale held. Toen na zijn eerste avontuur in de Sovjet-Unie zijn terugkeer per trein in Brussel werd aangekondigd - een publiciteitsstunt waarbij een jeugdige acteur voor de gekuifde journalist speelde - werd hij daar opgewacht door honderden fans.

Robbedoes, 1946In 1938 kreeg de kinderbijlage van Le Vingtième Siècle met Kuifje concurrentie van het franstalige blad Spirou, dat vanaf nummer 28 ook in Vlaamse versie verscheen onder de naam Robbedoes - een heel weekblad vol met strips van jonge Belgische tekenaars. Robbedoes was minstens even katholiek en opvoedkundig verantwoord als Hergé's Kuifje, maar de strips hadden een aanmerkelijk aanstekelijker gevoel voor humor. Vanaf 1954 verscheen er, naast de Vlaamse editie, ook een afwijkende Nederlandse.

Robbedoes-album cover door Franquin 1946

 Robbedoes stond vol met gemoedelijke, cartoon-achtige avonturenstrips zoals 'Baard en Kale', 'Lucky Luke', 'Johan en Pirrewiet' en 'De Smurfen' - langlopende vervolgverhalen waarvan iedere week twee pagina's verschenen.

Johan en PirrewietJohan en Pirrewiet door Peyo

Robbedoes-tekenaar Franquin zou zichzelf overtreffen met de hilarische grappen rond Guust, een uiterst sympathieke kantoorbediende die tijdens zijn werkuren liever slaapt of zelfbedacht speelgoed in elkaar knutselt dan de post sorteert.

Guust

Bekendmaking RobbedoesGuust Flater is als kantoorbediende werkzaam op de redactie van Robbedoes. In 1961 maakte hij het zo bont, dat meneer Dupuis, de uitgever, hem ontsloeg - vervolgens verscheen de hiernaast afgebeelde aankondiging in Robbedoes... 

RobbedoesRobbedoes

Hieronder: 'Uit de verhalentrommel van Oom Wim', een leerzame verhalenserie vol wetenswaardigheidjes. Deze serie diende als springplank voor beginnende tekenaars. Tal van grote namen hebben hier hun eerste publicatie gehad, zoals Dino Attanasio, René Follet, Hermann en Jean Graton. Later zal deze brave serie nog een inspiratiebron zijn voor hilarische persiflages door het duo Windig & De Jong.

Uit de verhalentrommel van Oom Wim

In 1946 kreeg ook Kuifje zijn eigen weekblad, waarbij Hergé uiteraard voor artistiek directeur speelde. Hij liet voor zijn blad strips maken in zijn eigen stijl: ernstig, zonder lichtzinnigheden en met realistische tekeningen, zoals 'Blake en Mortimer', 'Alex' en 'Corentin'.

Kuifje, 1946Kuifje, 1946
Kuifje nummer 7 en 8, uit november 1946, covers van Laudy en Cuvelier

Blake en Mortimer
Blake en Mortimer door E.P. Jacobs

'Blake en Mortimer' van Edgar P. Jacobs is een realistisch getekende strip over twee Britse heren die tezamen de misdaad en internationale terreur te lijf gaan. De strip heeft veel science-fictionelementen en geldt als een van de belangrijkste Europese stripverhalen.

CorentinCorentin door Paul Cuvelier

'Corentin' is getekend door Paul Cuvelier, die ook tot de oorspronkelijke bezetting van Kuifje-weekblad behoorde - tezamen met Jacobs, Hergé en Jacques Laudy. Deze 'grote vier' tekenden bij toerbeurt de cover. 'Corentin', oorspronkelijk door Cuvelier in prachtige gewassen tekeningen neergezet, is een voorbeeld van het typische Kuifje-realisme, evenals de historische 'Alex'-strips van Jacques Martin, die in de Romeinse tijd spelen (zie onder). Een grondige documentatie lag hieraan ten grondslag.

AlexAlex door Jacques Martin

Tussen Kuifje en Robbedoes bestonden vele overeenkomsten, toch hadden hadden beide hun eigen publiek. Wie Robbedoes las, las geen Kuifje, en omgekeerd. De hele wedloop tussen de twee bladen - ook wel 'le duel Spirou-Tintin' genoemd - speelde zich eigenlijk slechts in een kleine cirkel rond Brussel af. Tezamen zouden Kuifje en Robbedoes decennia lang het beeld van de strip bepalen in Frankrijk, Nederland en de rest van Europa.

Tintin - Red Rackham's Treasure
Kuifje - De Schat van Scharlaken Rackham
©Hergé/Moulinsart 2012

Het weekblad Kuifje stond lange tijd bekend om haar meeslepende realisme. 'Kuifje', 'Blake & Mortimer' en 'Corentin' zetten nadrukkelijk de toon in het blad. Tekenend genoeg ging zelfs Willy Vandersteen - zichtbaar bijgestaan door Bob de Moor - voor zijn 'Suske & Wiske'-strips in Kuifje over tot anatomisch correcte personages en goed gedocumenteerde decors.

Suske en Wiske, de SprietatoomSuske en Wiske, de Groene Splinter

'Suske en Wiske' verscheen in zwart/wit in De Standaard toen Vandersteen werd uitgenodigd door Hergé om medewerker van het blad Kuifje te worden. Suske en Wiske zien er op het rechterplaatje hierboven (uit: 'de Groene Splinter') dan ook heel anders uit dan in de iets eerder verschenen 'De Sprietatoom' (links - waarin wij voor het eerst kennis maken met Lambik).

Kuifje voorplaatEen Nederlandse abonnee wilde ook wel eens een van die veelgeprezen Kuifje-clubdagen meemaken. Wij zijn benieuwd of dit ooit is doorgegaan! (En de auto hiernaast had Leyenaar vast ook wel willen winnen!)

brief uit Kuifje

Helaas bleef het weekblad te lang voortgaan in het oude vertrouwde spoor. Op enkele gelukkige uitzonderingen na - Andreas' 'Rork', Cosey's 'Jonathan', Rosinski's & Van Hamme's 'Thorgal' - verzandde Kuifje met de jaren in zouteloos epigonisme. Alleen de vikingstrip 'Thorgal' wist door te breken naar het grote publiek.

Thorgal
Thorgal van Rosinski en Van Hamme, uit Kuifje

Geworteld in het typische Kuifje-realisme ontkwam deze strip dankzij de science-fictionfantasie en de onwrikbare scenario's van schrijver Jean van Hamme aan de wurggreep van de oubolligheid. Inmiddels is 'Thorgal' de enige uit het weekblad Kuifje voortgekomen held die, ook nadat het blad begin jaren negentig werd opgeheven, nog altijd fier overeind staat.

Buck DannyBuck Danny door Hubinon en Charlier, uit Robbedoes

Robbedoes hield zich staande dankzij oude successeries, zoals 'Bollie en Billie' en 'De Smurfen' en enkele daarop direct voortbordurende reeksen als 'De Blauwbloezen', 'Sammy' en 'Natasja'. Nieuwe hoop kwam er eind jaren zeventig van een hele groep jonge tekenaars die vers van de Brusselse kunstacademie kwam, waaronder Bernard Hislaire, Frank en het duo Yann & Conrad. Zij zorgden voor een creatieve opleving in het blad met een vreemde mengeling van poëtische dromerij en sarcastische grappen.

Lucky LukeEen vroege Lucky Luke door Morris, voor Robbedoes.

Robbedoes heeft nog enige tijd dapper doorgeworsteld met de tijdsgeest. Niet alleen werd de titelheld door Tome en Janry gerestyled tot een dynamische Spielberg-achtige held, ook zetten zij met 'Kleine Robbe' de ondeugende jeugd van de strippicolo vet aan. Daarnaast zijn ook volwassener strips als 'Soda' en 'Jerome K. Jerome Bloks' 'heftig' genoeg om de hedendaagse jonge lezers te kunnen boeien.

Jerry Spring, door JijÚ
Jerry Spring, door Jijé (Robbedoes)

Hoewel beide bladen voornamelijk werden gevuld met Belgisch en Frans materiaal, hebben ook enkele Nederlandse tekenaars gepubliceerd in Robbedoes en Kuifje. Jan Kruis maakte in de jaren '60 de gagstrip 'Gregor' voor Kuifje, en toen Peter Middeldorp in diezelfde periode hoofdredacteur was van Robbedoes, kwam er ook in dit blad Nederlands werk, zoals 'Amber en Akka' van Rob Peters en 'Zonk en Stronk' van Gideon Brugman.

Pas in de jaren '80 zien we meer Nederlandse tekenaars terug in Robbedoes, wanneer het blad een eigen katern krijgt dat losstaat van het Franstalige moederblad. Dit betekent plaats voor werk van Studio Arnhem ('Ernst Vrolijk en Dik Hout'), Toon van Driel ('Felis Leo') en vooral Gerrit de Jager, die met 'Roel en zijn Beestenboel' ook tot in de jaren '90 in de Franse versie een plekje vindt.

In de laatste jaren van haar bestaan was Robbedoes niet veel meer dan een verkorte vertaling van het Franstalige zusterblad. Waar in de Franse editie nog redactionele pagina's als de brievenrubriek stonden, was in Robbedoes geen ruimte meer voor dergelijke pagina's, die het contact tussen redactie en lezers makkelijker maken. De levendige en gezellige sfeer van weleer was verdwenen en uiteindelijk besloot de uitgever in 2005 de stekker uit het blad te trekken.

Meneer Mus, door Bob de Moor
Meneer Mus, door Bob de Moor (Kuifje, 1955)

(met dank aan: 'In Strip Gevat - een eeuw beeldverhaal', door Martijn Snoodijk; een speciaal Postzegel Uitgifte Boek van PTT Post)

Register van tijdschriften