Stripgeschiedenis

Hans G. Kresse

Erik de Noorman door Hans Kresse
Erik, de man uit het noorden (Tom Poes Weekblad, jaargang 1, nr. 3, 12-12-1947)

Hans Georg Kresse (Amsterdam, 3 december 1921 - Doorwerth, 12 maart 1992) wordt gezien als één van de grootste steunpilaren van het Nederlandse stripwezen, in binnen- en buitenland beschouwd als een van de beste realistische striptekenaars ter wereld. Hij was de enige zoon van een in het Concertgebouworkest spelende Duitse violist en een Nederlandse telefoniste, die in 1923 scheidden. Zijn eerste strips werden in 1938 gepubliceerd in het padvindersblad de Verkenner. Tot 1940 tekende hij 'Tarzan van de Apen' en in 1940 en 1941 volgde nog de westernstrip 'Tom Texan'.

Kresse werkte na het verschijningsverbod van De Verkenner nog enige tijd als illustrator voor uitgaven van de ANWB en uitgeverij Arena, totdat hij in november 1941 vanwege zijn Duitse komaf werd gerecruteerd bij de Wehrmacht. Hij werd echter al gauw afgekeurd wegens geestelijke ongeschiktheid en keerde terug naar Haarlem, waar hij een cursus filmtekenen volgde van Henk Kannegieter. Daarna kreeg hij in januari 1943 een betrekking bij de nationaal-socialistische Tekenfilmstudio E. van Putten, die later dat jaar werd opgeheven. Jarenlang werd aangenomen dat Kresse heeft meegewerkt aan de anti-semitische film 'Van den vos Reynaerde', maar deze informatie is door Kresse's collega Gerrit Stapel onjuist verklaard. 

Robby, Trouw, door Hans Kresse, 1946
Robby (Trouw, 1946)

Kresse kwam in dienst van Toonder Studio's, waar hij onder meer twee verhalen over de Germaanse held 'Siegfried' tekende voor het blad Jeugd van uitgeverij Opbouw, maar dan wel onder de schuilnaam Zwart. Tegen het einde van de oorlog leverde hij echter ook bijdragen aan Toonders illegale activiteiten, zoals het blad Metro. Vlak na de oorlog verscheen van zijn hand de dierenstrip 'Robby' in Trouw (3 verhalen, 1945-1946), waarin nog duidelijk de invloed van Marten Toonder te bespeuren valt.

Veel minder was dat het geval met twee verhalen die in 1946 in boekvorm gepubliceerd werden, namelijk het indianenverhaal 'De Gouden Dolk' (een kinderboek uitgegeven door Buyten en Schipperheijn) en de komische strip 'Per Atoomraket naar Mars' (getekend in samenwerking met Han van Gelder op tekst van H. Haakenhout en uitgegeven door J.A. ten Klei).

Aankondiging in Het Laatste Nieuws, door Hans Kresse, 3 juli 1946 Aankondiging in Het Laatste Nieuws, 3 juli 1946

In datzelfde jaar startte Kresse de strip die hem zijn grootste bekendheid zou brengen: 'Eric de Noorman'. Deze historische tekststrip verscheen voor het eerst op 4 juli 1946 in de Vlaamse krant Het Laatste Nieuws en zou, tot zijn verdwijning in 1964, 67 verhalen gaan tellen. Het eerste verhaal, 'De Steen van Atlantis', bevatte op verzoek van Toonder nog veel fantasy-elementen. Maar deze werden door Kresse al gauw achterwege gelaten.

Eric de Noorman - De Steen van Atlantis, door Hans Kresse
Eric de Noorman - De Steen van Atlantis

Vanaf december 1947 konden ook de Nederlandse lezers in Tom Poes Weekblad kennismaken met de belevenissen van deze held. Toevallig was dit hetzelfde jaar waarin Kresses vaste dienstverband bij Toonder eindigde, hoewel hij tot 1953 op freelance basis exclusief voor de studio bleef werken. Vanaf 1948 werd de noormannenstrip ook gepubliceerd in lokale Nederlandse dagbladen. Al spoedig begonnen er oblong boekjes te verschijnen met de (soms ingekorte) avonturen van 'Eric de Noorman'. Vertalingen volgden niet alleen in het Engels, het Frans, het Spaans en het Portugees, maar ook in het Fries.

Eric de Noorman, door Hans Kresse
Eric de Noorman

Tekst- en plotbijdragen werden aanvankelijk geleverd door Dirk Huizinga en Jan Waling Dijkstra, maar Kresse hield zich lang niet altijd aan de oorspronkelijke scripts. Kresse ging zich steeds meer documenteren om zijn verhalen historisch te kunnen verantwoorden en vanaf 1949 werkte hij in zijn krachtige en typerende penseelstijl.

Xander, door Hans Kresse

Nadat Eric de Noorman in 1964 als tekststrip was stopgezet, hervatte Kresse diens avonturen in 1966 in Pep als balloonstrip, onder de titel 'Erwin, de zoon van Eric de Noorman'.

Na een aantal korte verhalen beleefden Eric en Erwin in 1969 hun eerste lange avontuur (1970-1971), gevolgd door een tweede (1974-1975) en een derde, dat echter niet werd voltooid. Van Erwin verscheen bij de Geïllustreerde Pers het album 'Erwin de Vrijbuiter' (1970) en door Unieboek werden alle korte verhalen gebundeld in de delen 'De Banneling', en 'De Duivel Uit Het Ven' (1973).

De Grote OtterDe Grote Otter
De Grote Otter, door Hans Kresse

Hoewel 'Eric de Noorman' de bekendste creatie van Hans G. Kresse genoemd mag worden, heeft hij nog vele andere strips op zijn naam staan. In 1947-1948 tekende hij voor het Tom Poes-weekblad de mythische avonturen van 'Xander', terwijl in 1947 tevens het indianenboek 'De Grote Otter' verscheen. Een jaar later begon Kresse met 'Matho Tonga', waarin hij zich krachtig afzette tegen de houding die door de blanken te opzichte van de Noord-Amerikaanse Indianen werd en wordt ingenomen. Van 'Matho Tonga' verschenen drie verhalen. In 1977 werden deze verhalen in boekvorm uitgegeven door Oberon.

Matho Tonga, door Hans Kresse
Matho Tonga

In het Tom Poes Weekblad verscheen in 1950 ook nog de detectivestrip 'Kommer' en in 1954 werden in verschillende dagbladen stripversies gepubliceerd van 'De Zoon van het Oerwoud' en 'Schatteneiland', samengesteld uit illustraties die Kresse bij tekstverhalen voor het weekblad Donald Duck had getekend. In 1957 maakte hij voor het Shell-blad Olidin de korte strip 'Roland de Jonge Jager' en in 1959-1960 maakte hij enkele verhalen van 'Pim en de Venusman'.

Pim en de Venusman, door Hans Kresse
'Pim en de Venusman'

In 1964 begon Hans Kresse medewerking te verlenen aan Pep, waarvoor hij op tekst van Joop Termos een aantal afleveringen tekende van de Disney strips 'Zorro' (1964-1967) en eentje van 'Spin en Marty' (1965). Later tekende hij voor Pep 'De Boogschutter' (1965) en startte hij een serie over de Napoleontische detective 'Vidocq' (1965-1970), wiens avonturen gebundeld werden in twee albums. Voor Revue tekende hij acht verhalen gebaseerd op de televisieserie 'Bonanza' (1965-1966). In 1970 keerde hij weer terug naar de Indianen, toen hij voor Pep het korte verhaal 'Minimic' tekende, in de jaren daarop gevolgd door de lange verhalen 'Mangas Coloradas' (1971-1972) en 'Wetamo' (1972-1973).

Zorro door Hans Kresse
Zorro (Pep 30, 1964)

In 1973 begon Kresse voor uitgeverij Casterman aan zijn 'Indianenreeks', waarin hij de geschiedenis van de Noordamerikaanse Indianen hoopte te schilderen, vanaf hun eerste contacten met de blanken tot hun uiteindelijke ondergang. De Indianenreeks verscheen tot 1982 onmiddellijk in albumvorm, zonder voorpublicatie in tijdschriften, maar het zevende verhaal, 'De Goudgieren', werd eerst in Mickey Maandblad gepubliceerd (1978). Daarnaast startte Hans Kresse in 1977 de historische serie 'Alain d'Arcy', in Pep, waarin magische elementen de hoofdrol spelen.

Vidocq door Hans G. Kresse
Vidocq (Pep #25, 1970)

Naast zijn gigantische stripproductie heeft Hans Kresse talloze illustraties gemaakt voor diverse tijdschriften. Allereerst voor de bladen van De Spaarnestad en De Geïllustreerde Pers (de latere VNU), zoals Revue, Panorama, Donald Duck en Margriet. Maar ook voor het Duitse blad Praline maakte Kresse historische platen. Daarnaast tekende hij van vele boekenseries de illustraties en de omslagen, zoals 'Arendsoog', 'Winfair', 'De Vijf', 'Pim Pandor' en de Winterboeken van uitgeverij Amsterdam Boek.

Indianenreeks, door Hans Kresse
Indianenreeks

Kresse heeft gedurende zijn leven regelmatig gekampt met depressies, die vaak werden aangesterkt door de druk die het maken van een dagstrip meebrengt. Hij maakte reizen door Scandinavië en woonde in Maarn, Halsteren en uiteindelijk Dorwerth, waar hij in 1992 overleed. Vlak voor zijn dood was hij nog begonnen met een nieuwe strip over Mongolenaanvoerder Djengiz Khan. Terecht wordt Hans G. Kresse in eigen land en ver daarbuiten gezien als een van de allerbeste realistische striptekenaars, die als inspiratiebron heeft gediend voor vele andere tekenaars.

Kresse origineel voor Eric de Noorman omslag, door Hans Kresse
Origineel voor Eric de Noorman omslag

Engelse biografie in de Comiclopedia

Register van tekenaars

Externe link:
www.ericdenoorman.nl

www.kressemuseum.nl

Hans G. Kresse en Kees Kousemaker
Hans G. Kresse en Kees Kousemaker