Joost Pollmann

Joost Pollmann (1957) organiseerde tien edities van de Stripdagen Haarlem, publiceerde meerdere essaybundels en schrijft sinds 1998 over strips voor de Volkskrant. Hij geeft in binnen- en buitenland lezingen over tekenkunst en beeldcultuur. Read more

Altijd iets vrolijks verzinnen

Je bent een workaholic of je bent het niet. Striptekenaar Maaike Hartjes stortte vier jaar geleden in: huilbuien, dodelijke vermoeidheid, angsten. Werken lukte niet meer, maar ze besloot wel een dagboek over haar toestand bij te houden, waarin ze nauwkeurig registreerde hoe het met haar ging: meestal slecht. Niettemin produceerde ze iets dat zo goed is verteld en verbeeld dat je het een hoogtepunt in haar oeuvre moet noemen. Hartjes' Burn-out dagboek gaat over de worsteling met een gietijzeren arbeidsethos.

In de jaren negentig werd Hartjes (1972) bekend met diverse edities van Maaike's Dagboekje, waarin ze via minuscule poppetjes gebeurtenissen uit haar eigen leven navertelde. Tien jaar lang tekende ze een stripcolumn voor weekblad Viva, ook was ze voorzitter van de BNS (Beroepsvereniging Nederlandse Stripmakers), en ze reisde met haar partner en stripcollega Mark Hendriks naar Hong Kong om er samen met hem een boek over te tekenen. Naast het publiceren van strips was Hartjes vooral actief als cartoonist voor het bedrijfsleven. Agentschap Comic House noteert in haar profiel: "Heldere, conceptuele tekeningen. Kan complexe processen visueel maken en bij het saaiste onderwerp iets vrolijk(er)s verzinnen." Maar er zijn grenzen. Op een dag krijgt Maaike de opdracht om voor alle tien afdelingen van een groot bedrijf cartoons te bedenken en raakt er verstrikt in een bureaucratische mallemolen. Ze draait door en van 'iets vrolijks' bedenken is opeens geen sprake meer. Met griepverschijnselen kruipt ze in bed en blijft er twee weken in liggen. Slapen lukt trouwens niet, zweten des te meer. Maaike kampt met schuldgevoelens omdat ze opdrachtgevers moet afbellen. Stelt ze zich niet aan? Met verantwoordelijkheid mag je niet lichtzinnig omspringen!

Burn-out dagboek is een dik boek, en dat is maar goed ook. Want zo kan Maaike voelbaar maken hoe moeizaam het proces is van vallen, opstaan en terugvallen, van denken dat je bent opgeknapt en bij een klein beetje druk toch weer bezwijkt. Er zit een ontroerende scène in het boek waarin Maaike haar moeder opbelt. Eigenlijk is ze boos op die moeder, die alleen maar met praktisch tips komt en de ziekte van haar dochter niet serieus lijkt te nemen. Tijdens het gesprek vertelt haar moeder dat zijzelf altijd keihard is blijven werken omdat er domweg niks anders op zat. Die Ausdauer heeft ze op haar dochter overgebracht."Mijn moeders opvoeding heeft deels mijn burn-out veroorzaakt," concludeert Maaike, maar belangrijker is dat ze eindelijk erkenning heeft gekregen: "Na dat telefoontje sliep ik als een roos."

Er worden tranen gelaten in Burn-out dagboek, maar het is zeker niet larmoyant, met dank aan de vormgeving. Hartjes heeft haar strips verrijkt met bonte collages en volgeplakt met stukjes landkaart, Japanse washi-tape en andere druksels. Met al die losse papiertjes drukt ze ook uit hoeveel moeite het haar kostte om een coherent persoon te blijven. Ze voegt eraan toe: "Ik teken al zo lang zo simpel dat ik ook wel eens met andere stijlen wilde experimenteren. Toen ik een burn-out kreeg wist ik dat in eerste instantie nog niet, en ik probeerde mezelf te motiveren door creatief aan de slag te gaan." Zo heeft haar plichtsgevoel ook nog iets moois opgeleverd. Achterop het dagboek staat een foto van een frisse, fruitige Maaike. Hoe gaat het nu met haar? "Beter dan ooit! Helemaal hersteld en opeens ontzettend relaxt en stress- bestendig."

Burn-out dagboek, Maaike Hartjes, Uitgeverij Nijgh & van Ditmar, ISBN 9789038805061, € 24,99, 4*


published: 24 April 2018