Stripgeschiedenis

Erik Kriek

Gutsman by Erik Kriek
'Gutsman'.

Erik Kriek is een Nederlands illustrator, ontwerper en striptekenaar, wiens werk een retro uitstraling en grote affiniteit met Americana vertoont. In stripkringen raakte hij bekend met zijn tekstloze superheldenparodie 'Gutsman' (1994). De strip verkreeg dankzij zijn absurde, zelfreflexieve en volwassen humor een cultstatus. Op dezelfde manier bedacht hij de spin-off 'Little Andy Roid' (2000) over een androïde robot. Een groter publiek bereikte Kriek met zijn serieuzere grafische romans, waaronder zijn verzameling Lovecraft-bewerkingen 'Het Onzienbare' (2012), zijn grafische bewerkingen van Amerikaanse "murder ballads" 'In the Pines' (2016) en de epische Vikingsaga 'De Balling' (2019). Aangezien veel van zijn werk geen gebruik maakt van dialogen, vond Kriek al snel wereldwijd succes.

Jonge jaren en vroege carrière
Kriek werd op 18 november 1966 in Amsterdam geboren. Tussen 1986 en 1991 studeerde hij aan de Gerrit Rietveld Academie en daarna ging hij aan de slag als freelance tekenaar. Tot zijn grafische invloeden behoren Amerikaanse tekenaars als Daniel Clowes, Will Eisner, Charles Burns, Jeff Smith en Chris Ware, maar ook de klassieke horrorstrips van EC Comics uit de jaren 1940. Verder bewondert hij het werk van Nederlandse tekenaars als Peter Pontiac, Typex en Peter van Dongen.

Little Andy Roid by Erik Kriek'
'Little Andy Roid'.

Gutsman
Kriek kwam voor het eerst onder de aandacht met zijn stripreeks 'Gutsman', waarvan hij in 1994 het eerste nummer in eigen beheer uitbracht. Gutsman die wat op Lee Falk's 'The Phantom' doet denken, maar dan veel dommer en hulpelozer is. Zijn liefje is Tigra, een sexy dame in tijgerpakje. Kriek baseerde haar uiterlijk op de mascotte van het Belgische sigarettenmerk Tigra. Het merk bestaat al jaren niet meer, waardoor de kans op copyrightklachten klein was. Telkens probeert Gutsman Tigra's hart te veroveren, maar hun bedenker - Kriek zelf - zit ook achter haar aan. Dit mondt in veel afleveringen uit in een vechtpartij om Tigra's hand. Oog & Blik publiceerde tot 2010 negen extra stripboekjes rond Krieks huiselijke superheld, en de verhalen werden ook in het alternatieve stripblad Zone 5300 gepubliceerd. De tekstloze strip leverde hem algauw erkenning op, zelfs in de VS, waar 'Gutsman' in 2005 door Top Shelf werd uitgebracht. In 2006 werd 'Gutsman' bewerkt tot een "stil" muzikaal theaterstuk bestaaande uit dans en mime, met Francisca Rijken, Job Cornelissen en Kriek in de hoofdrollen.

Little Andy Roid
Een ander personage van Kriek is het robotje 'Little Andy Roid', die voor het eerst opdook in Zone 5300 en de 'Gutsman' stripboeken. In 2000 kreeg hij via De Plaatjesmaker zijn eerste solo ministrip. Oog & Blik publiceerde in 2003 en 2005 twee stripboeken in een "vintage" jaren 1950-stijl, compleet met fictieve advertenties.

Het Onzienbare
Zone 5300 publiceerde ook Krieks bewerkingen van de klassieke horror/sci-fi verhalen van H.P. Lovecraft (1890-1937). Later werden deze verhalen verzameld in het boek 'Het Onzienbare en Andere Verhalen van H.P. Lovecraft' (Oog & Blik, 2012). Het werd nadien ook vertaald in het Spaans, Frans, Duits, Italiaans, Zweeds en Servisch.

Het Onzienbare by Erik Kriek
'Het Onzienbare'.

In The Pines
Voor de productie van zijn boeken hanteert Erik Kriek hoge maatstaven. Zijn boeken kenmerken zich door kwaliteitspapier, een perfectionistische afwerking en een strakke grafische vormgeving. Dit was vooral zichtbaar in zijn bundel met stripbewerkingen van vijf zogenaamde "murder ballads", een Amerikaans folk music-genre rond gedoemde liefdesverhalen die steevast in moordpartijen eindigen. Het veelgeprezen 'In the Pines' (Scratch Books, 2016) verscheen met een cd waarop de ballades uit het boek werden uitgevoerd door Kriek en The Bluegrass Boogiemen. De liedjes die de basis voor Krieks stripverhalen vormden waren 'Taneytown' door Steve Earle (1997), 'The Long Black Veil' door Danny Dill en Marijohn Wilkin (1959), 'Caleb Meyer' door Gillian Welch (1998), 'Where The Wild Roses Grow' door Nick Cave en Kylie Minogue (1996), en 'Pretty Polly (And The Ship's Carpenter)', een 18de eeuws traditioneel lied. Het boek is verder in het Engels, Frans, Duits, Italiaans, Spaans, Zweeds, Servisch en Arabisch verschenen. Het won in 2016 in Duitsland de Rudolph Dirks prijs voor "Beste Horror" en werd in maart 2017 tijdens de Nederlandse Stripdagen in Rijswijk tot "Album van het Jaar" uitgeroepen.

In The Pines by Erik Kriek
'In The Pines'.

De Balling
Zijn volgende project was 'De Balling', een episch vikingenverhaal dat zich in 10de eeuws IJsland afspeelt. Na een lange ballingschap vanwege de moord op zijn beste vriend Hraffn, keert de Vikingkrijger Hallstein Thordson terug naar huis. De 208 pagina's tellende saga werd in mei 2019 door Scratch Books uitgegeven. Het plot was geïnspireerd door Krieks moeder, die Finse roots heeft en met wie hij vaak musea rond Vikingen bezocht. Kriek noemde ook 'Wickie de Viking', de stripreeks 'Thorgal' van Jean van Hamme en Grzegorz Rosinski en vooral de IJslandse cultfilm 'When the Raven Flies' (1984) als inspiraties. Het project was desondanks een zware onderneming, omdat de auteur in november 2018 werd getroffen door een herseninfarct. Bij een bezoek aan een plaatselijk café zakte hij plots in elkaar. Toen hij ontwaakte in een ziekenhuisbed bleek de linkerhelft van zijn lichaam verlamd. De arts lichtte hem ook in dat hij aan diabetes leed. Gelukkig tekent hij met zijn rechterhand, wat hem toestond verder werken aan 'De Balling' tot hij langzaam maar zeker weer de oude werd.


'De Balling'.

Creek Country
Naast striptekenen heeft Erik Kriek zich ook bezig gehouden met zingen en banjo spelen in Ierse bars. Muziek is echter ook een belangrijke ondersteuning voor hem tijdens het tekenen. Om zijn favoriete artiesten te eren, maakte Kriek het boek 'Creek Country' (Concerto Books, 2020), met vijftig portretten uit de folk, country en bluegrass. Net als 'In The Pines', kwam dit boek met een cd met daarop een aantal klassiekers, uitgevoerd door Tim Knol en de Blue Grass Boogiemen. 

Andere strips en illustraties
Andere stripverhalen van Erik Kriek verschenen in Incognito, De Volkskrant, NRC Next, het culturele tijdschrift Hollands Diep, het literaire stripblad Eisner en de bundel 'Strips in Stereo' (2006). Naast strips werkt Kriek als illustrator voor verschillende nationale en internationale bladen en kranten, waaronder VPRO Gids, Vrij Nederland, HP/De Tijd, NRC, De Volkskrant, Playboy en Onze Taal uit zijn vaderland, Weltwoche uit Zwitserland, Die Welt uit Duitsland, en Maxim en de Boston Globe uit de VS. 

Verder grafisch werk
In 2008 illustreerde hij de cover van Geert De Weyers boek '100 Stripklassiekers Die Niet In Je Boekenkast Mogen Ontbreken' (2008). Zijn ontwerpen verschenen verder op T-shirts, skateboards en sneakers, evenals albumhoezen voor artiesten als Beyond Lickin' ('High Heels Fuzz', 2010) en Anouk ('Fake It Till We Die', 2016). Hij heeft covers ontworpen voor de Nederlandse uitgaven van Tolkien-verhalen van uitgeverij Meulenhoff en de pocketuitgaven van J.K. Rowlings 'Harry Potter'-reeks door De Harmonie. Eind 2016 verscheen zijn eerste kinderboek, 'Mika, het beertje dat niet slapen wilde', in de Nederlandse 'Kleine Gouden Boekjes' collectie van uitgeverij Rubinstein.

Kriek Lambiek in 1997
Links: flyer voor een tentoonstelling van Erik Kriek's werk in Galerie Lambiek in maart 1997. Rechts: Erik Kriek ontwierp in 2008 voor de veertigste verjaardag van de Amsterdamse stripwinkel Lambiek deze EC pastiche, met medewerkers Kees Kousemaker, Klaas Knol en Boris Kousemaker in de hoofdrollen.

Erkenning
Met destijds amper 300 strippagina's op zijn naam, was Erik Kriek op 27 september 2008 tijdens de Stripdagen in Houten, wellicht de winnaar van de Stripschapsprijs met het kleinste oeuvre. 'In the Pines' won in 2016 de Rudolph Dirks prijs voor "Beste Horror". In 2012 won zijn boek 'Het Onzienbare' de Spaanse Premio Haxtur voor "Beste Kortverhaal".

www.GutsmanComics.com

Engelse biografie in de Comiclopedia
Register van tekenaars

(Tekst door Bas Schuddeboom.)