Stripgeschiedenis

's Neerlands MAD

Cover Willy LohmannToonder-parodieCover Willy Lohmann, 1994

"Bij geruchte vernam ik uw dwaze plan het blad "MAD" in Nederland te doen verschijnen. U schijnt te veronderstellen, dat er in dit land tal van mensen met gevoel voor humor zijn. Nou, dan bent u wel goed gek.

H.F.C.M. van Haeften
's-Gravenhage
"

De eerste MAD, juli 1964Met bovenstaande brief opende het eerste nummer van de Nederlandse versie van het Amerikaanse blad MAD Magazine, in juli 1964. Haar Amerikaanse voorganger kende al sinds 1952 grote populariteit en bood plaats aan striptekenaars als Don Martin, Harvey Kurtzmann, Will Elder, Sergio Aragones en Jack Davis. De Nederlandse MAD was voor het grootste gedeelte gevuld met het vertaalde werk van deze tekenaars. Omdat sommige grappen wel eens referenties bevatten die Nederlandse lezers niet zouden snappen werden sommige grappen vervangen door verwijzingen naar Nederlandse media. Soms zelfs zonder de daadwerkelijke tekeningen te vervangen. 

Net als bij andere buitenlandse edities van Mad bood de Nederlandse Mad ook ruimte voor tekenaars van eigen bodem. Het eerste verhaal in de eerste MAD was van de hand van Gub (Guus Boissevain) - een hilarische parodie op de mega-televisie-actie 'Open het Dorp' met Mies Bouwman. 'Open het Dorp' (1962) was bedoeld om geld in te zamelen voor een woongemeenschap voor gehandicapten. In Gubs versie werd dit vanzelfsprekend veel cynischer voorgesteld. Door de jaren heen zouden veel Nederlandse tekenaars voor Mad satirische strips tekenen in de stijl van haar moederblad. Daarbij moesten heel wat Nederlandse politici, mediafiguren, films, tv-programma's en reclamespotjes het ontgelden. In 2012 bedacht Pieter Van Cleef ook een parodie op de filmprijs Het Gouden Kalf: 'De Gouden Alf', met Mad's mascotte Alfred E. Neuman als een pissend gouden kalf. 

Gub - Vernietig het Dorp

Een andere Nederlandse tekenaar die vele bijdragen aan MAD leverde, was Willy Lohmann. Behalve vele covers tekende hij ook een groot aantal strips, vaak in samenwerking met tekstschrijver Rob Bakker, die ook in de redactie zat. Andere redactieleden in de loop der tijden waren: Hans Kroese, Frans van Riel en Hans Mils, Arjaan van Nimwegen en Ernest D.P. Benéder. Als tekenaars werkten onder andere mee Auke Herrema en Wouter Lap. Lap kreeg vooral bekendheid door de vele karikaturen die hij voor de voorplaten van het tijdschrift maakte.

cover door Wouter Lap, april 1980Mad nummer 50cover Wouter Lap, april 1979
De eerste cover toont Prins Bernhard and koningin Juliana op de pensioenafdeling. Op de derde zien we Alfred E. Neuman zijn 100ste nummer vieren temidden van Paus Johannes-Paulus II, Eerste Minister Dries van Agt, koningin Juliana, Hans Wiegel, Mad-hoofdredacteur William M. Gaines en Eerste Minister Joop Van den Uyl. 

Alhoewel de Nederlandse Mad al even oneerbiedig was als haar Amerikaanse moederblad betekende dat niet dat ze zomaar alles mochten. Tot twee keer toe floot de Amerikaanse hoofdredacteur William M. Gaines hen terug wegens tekeningen die volgens hem niet door de beugel konden. De eerste keer maakte Gaines bezwaar tegen een illustratie die mascotte Alfred E. Neuman in een openbaar toilet toonde terwijl twee mannen over de wanden van hun w.c.'s kijken hoe hij staat te plassen. Een andere cover (nummer 194, 1986) beeldde Neuman af als een kaboutertje met een grote condoom op zijn hoofd. Of deze incidenten bewijzen hoe preuts Amerikanen zijn of hoe vulgair Nederlanders laten we aan het oordeel van de lezer over... 

De Nederlandse MAD verscheen tot en met nummer 269, in 1995. Het blad kende in de loop der tijden steeds wisselende uitgevers - in chronologische volgorde zijn dat: Classics Nederland, Williams Nederland, Classics Lektuur, Weekend/Classics Lektuur, Kontekst, De Vrijbuiter en Magazine Services.

Uitnodigingen, door Willy Lohmann

Duffe MAD,
Ja hoor, vandaag kreeg ik hem: een acceptgiro van f.33,- terwijl ik toendertijd tekende voor f.16,50. Maar goed, wie MAD leest is duf en dus betaal ik maar. Verder spui ik even mijn gal over kleregroepen als Kiss e.d. Waarom trappen jullie die geschminkte vlooien niet eens een keer op hun...? Van mij mag je nog veel leuke gevoelens belachelijk maken.
Duffe groeten,
Kees Diks uit Uden (gat in Noord Brabant)

Antw. Red.Wacht de volgende acceptgiro maar eens af...!

Cover Wouter LapMad nummer 209Cover Wouter Lap
Elke gelijkenis of overeenkomst met bestaande personen is opzettelijk, maar puur satirisch. De eerste cover toont Eerste Minister Joop den Uyl naast Meneer de Uil uit De Fabeltjeskrant. De 2de cover toont Alfred E. Neuman als schilder Karel Appel. De 3de cover persifleert bisschop Johannes Gijsen.

De nieuwe Nederlandse MADIn 2011 vond Rob van Bavel van de Don Lawrence Collectie dat het, in navolging van Eppo, tijd was om opnieuw een Nederlandse MAD te maken. En in oktober van dat jaar was het eerste nummer een feit. Onder hoofdredactie van Ger Apeldoorn bevat het blad opnieuw Amerikaans materiaal, maar ook nieuw Nederlands werk van Mars Gremmen, David de Rooij, Nozzman, Wouter Tulp, Arne van der Ree en Herman Roozen. Bastiaan Geleijnse is een van de schrijvers. In juli 2012 werd aangekondigd dat het zesde nummer tevens het laatste zou zijn.

Miniposter door Willy LohmannRegister van tijdschriften

Don Martin biography (in English)

Holland MAD cover site