Stripgeschiedenis

Lambiek op Koningsstraat 27 (2015-heden)


Lambiek op de Koningsstraat, geschilderd door Edwin Hagendoorn (2018).

Nieuw op de Nieuwmarkt
En zo, na bijna 47 jaar, verhuisde Lambiek uit de Kerkstraat naar Koningsstraat 27, een winkellocatie vlak bij de Nieuwmarkt, waar voorheen "vintage design winkel" Feather & Cross (boven) en platenzaak Zwart Goud (beneden) waren ondergebracht. De indexering van huurprijzen in de Kerkstraat maakte het steeds moeilijker om aan de maandelijkse betalingen te voldoen. Een tijdje heerste er vrees dat Lambiek voorgoed zou moeten sluiten, want per slot van rekening: wat zou de Kerkstraat zijn zonder dat vertrouwde ZIP-uithangbord? Gelukkig kregen we in deze periode heel wat steun van onze trouwe klanten. Michiel van de Pol tekende een prachtige hommagestrip over al het plezier dat Lambiek hem door de jaren heen had bezorgd. Herwolt van Doornen maakte een promotionele tekening voor onze website en op 26 juli 2014 werd er ook in Floor de Goede's krantenstrip 'Flo' uit Het Parool naar Lambiek verwezen. Zonder de capabele handen en waardevolle adviezen van onze huisklusjesman Marko Otsen hadden we het zeker niet gered. Hij hield aldoor het hoofd koel en droeg manieren aan om de winkel te reorganiseren en financieel stabiel te houden. Hiervoor zullen wij hem eeuwig dankbaar blijven! Ook moeten wij onze grote dank betuigen aan de vele trouwe klanten die ons hebben geholpen met de verhuizing. Om Lambieks nieuwe onderkomen te vieren maakte Lae Schäfer een prachtig vogelperspectief van onze gloednieuwe winkel.


Op 30 oktober 2015 dook onze eerste klant op terwijl we nog steeds aan het uitpakken waren.

Een groot voordeel aan de nieuwe locatie is dat het in de nabijheid van de metro ligt. Veel mensen komen er langs en vinden direct hun weg naar onze winkel. Een stripboek voor tijdens een lange reis met het openbaar vervoer is natuurlijk een uitstekende manier om de tijd door te brengen. Eén tegenvaller is echter dat ons nieuwe gebouw te klein is om er nog grootschalige tentoonstellingen te houden. Toch kunnen we gelukkig nog wel signeersessies houden (zie verder in de tekst). Interessant genoeg vertelden sommige bezoekers ons dat ze de kleinere locatie eigenlijk een verbetering vinden, omdat het er gezelliger is. Ze complimenteerden ons ook met het logischer rangschikken van de boeken. In het verleden klasseerde Kees alle boeken op auteur in plaats van reeks of titel. Deze methode werd ook na zijn dood aangehouden, maar met de verhuizing besloot Boris Kousemaker om alles per reeks en titel te alfabetiseren, net als in de meeste stripwinkels. De Nederlandstalige boeken zijn nu boven ondergebracht en de Engels- en Franstalige beneden. Onze klanten vinden dit een aanzienlijke verbetering en wie zijn wij om het met hen oneens te zijn? Lambiek is ook nog altijd de plek bij uitstek voor de vele small press mini-comics en zines door voornamelijk lokale stripauteurs, zoals Larie Cook, Michiel Budel, Gabriël Kousbroek, Joost Halbertsma, Lae Schäfer en Jeroen Funke. Lae wijdde hier zelfs een speciaal stripje aan, dat op 2 februari 2016 op tapas.io werd gepubliceerd. Dit was niet de eerste keer dat de winkel in Lae's werk werd afgebeeld. Op 29 mei 2015 trad onze medewerker Jurrien de Vries al op in een aflevering van 'Lae's Life'.

De veiligheidshekken voor onze achterramen werden gemodelleerd naar een pagina uit Wasco's kunstboek 'Het Tuitel Complex'. Staalkunstenaar Robin Hoed maakte het ontwerp een realiteit.


Onze stapel met gefiguurzaagde boeken wordt door Dani Dumitru aan Boris en zijn bedenker Arie teruggegeven.

In de chaos van de verhuizing verloren we de houten stapel boeken die op de bagagedrager van de fiets met daarop de Lambiek-pop bevestigd was. We vreesden dat ze ofwel gestolen of per ongeluk weggegooid waren. Puur toevallig kwamen de houten boeken terecht bij Dani Dumitru van rommel-gezocht.nl, een verkoper op de Waterlooplein-markt. Omdat hij niet wist wat dit vreemde stukje handenarbeid moest voorstellen vroeg hij zijn vrouw Tess om hulp. Zij was redacteur bij het meidenblad Tina geweest en stond dus in contact met enkele stripkenners. Ze stelde de vraag aan een oud-collega, die toevallig... onze eigen Bas Schuddeboom was! Bas herkende het werk natuurlijk meteen en lichtte Boris in. De heer Dumitru was zo sympathiek om op 16 september 2016 de boeken naar Boris en hun daadwerkelijke maker Larie Cook te brengen. Zo kwam er dan weer een einde aan nóg een hoofdstuk uit het bewogen leven van onze houten Lambiek-pop...


Charlotte Goede en Boris in 2016.

Veel personeel
Boris Kousemaker bleef natuurlijk tijdens deze periode aan het roer staan. Helaas ging Klaas Knol na bijna 30 jaar trouwe dienst met pensioen. Gezondheidsproblemen dwongen hem al om vaker thuis te blijven, terwijl Marko Otsen voor hem inviel. Tegen de tijd dat hij ermee stopte was hij al op deeltijds werk overgeschakeld. Maar zelfs na zijn pensionering bleef Klaas bij Lambiek betrokken, totdat zijn gezondheid het echt niet meer toeliet. Zo bestelde hij nog steeds nieuwe striptitels voor onze voorraad, schreef hij promotionele teksten voor onze evenementen en beantwoordde hij mails. De alom geliefde Klaas Knol overleed op 12 juli 2019.

Nadat al eerder Lot en Abel vertrokken waren, verliet ook Jurrien de Vries ons in 2016 tijdelijk. Gelukkig vonden wij vervanging in zijn broer Sebastiaan. Die besloot echter na enkele maanden weer te gaan studeren, waarna Jurrien weer in onze gelederen terugkeerde. De altijd lieftallige Charlotte Goede deed haar achternaam eer aan en deed tussen februari 2016 en april 2017 goed werk voor Lambiek. Ook Arie Plas, beter bekend als de cartoonist Larie Cook, werd in 2016 één van onze nieuwe verkopers. Arie had zes jaar eerder al het uithangbord en de Lambiek-pop voor ons vervangen, en in 2011 hield hij een mini-tentoonstelling in ons midde, waardoor wij hem natuurlijk graag verwelkomden. In 2018 konden klanten ook nog enige tijd Bajka en daarna Noaji en Meander in de winkel aantreffen.


Sebastiaan de Vries ruimt de kasten in. Op de achtergrond zien we het Wasco-hekwerk.

Bas Schuddeboom bleef van huis uit vrijwilligerswerk voor de website uitvoeren, maar vond in 2015 een trouwe medewerker in de Belg Kjell Knudde. Oorspronkelijk verbeterde en las Kjell alleen Comiclopedia-artikelen na, maar langzaam maar zeker herzag hij ook oudere artikelen en schreef volledig nieuwe. Allemaal volgens een andere, meer analytische en uitgebreide aanpak. Kjell en Bas verenigden hun krachten om van deze methode de standaard te maken, wat nuttig bleek om de site staande te houden tussen de andere online bronnen. Deze "Knuddeboom" samenwerking is op alle vlakken vlekkeloos, al merken de heren wel eens typfouten in elkaars teksten op en soms moet Bas zich "doorheen vele Vlaamse uitdrukkingen" worstelen om de teksten in standaard Nederlands herschrijven. Hij zou ook best kunnen zonder Kjells voorliefde voor onvoorstelbaar flauwe woordspelingen in hun correspondentie...


Boris met Dave Cooper.

Signeersessies en andere gebeurtenissen (2016-2017)
Zoals we voorheen al schreven maakte de kleinere winkel helaas de grootschalige tentoonstellingen uit het verleden onmogelijk. Maar signeersessies zijn tot op de dag van vandaag nog terugkerende gebeurtenissen. Op 22 maart 2016 verwelkomden we de Canadese tekenaar en schilder Dave Cooper ('Dan en Larry in Don't Do That!') in Lambiek voor een signeersessie. De ogen van onze klanten werden haast even groot als zijn gestoorde personages toen ze zijn tekeningen zagen ontstaan. Op 31 maart bracht Schwantz, tekenaar van 'Beestjes', het beest in zichzelf naar boven. Geluiden uit de underground rezen op 22 april op toen het Sounds of the Underground festivalstripboek werd gepresenteerd door MC Gijs Borstlab en de Canadese Amsterdamse tekenaar Maia Matches. Later die avond schudde onze winkel op de beats van DJ Naaktslak en Hakki Takki.


Derf Backderf.

Sam Peeters, tekenaar van 'In De Schaduw Van Mijn Lul', dook op 19 mei weer uit de duisternis op, terwijl Derf Backderf ('My Friend Dahmer') ons op 7 juni een tweede bezoekje bracht. Peeters zou op 12 mei 2017 hetzelfde doen tijdens de presentatie van zijn wonderlijke tekstloze grafische roman 'Iedereen op Claudia'. Op 17 november presenteerden Marco Jeurissen, Jean Gouders, Gady Mirtenbaum, Berend Vonk en Toon Hezemans hun collectieve stripboek 'Grenzeloos', terwijl de Limbo Five muzikale ondersteuning verzorgde. Op 24 november bracht Frenk Meeuwsen ons verstand naar hogere niveaus met zijn Zen-filosofische grafische roman 'Zen Zonder Meester', terwijl 'Swamp Thing'-tekenaar Floris Oudshoorn op 8 december 2017 zijn tweede officiële signeersessie bij Lambiek op zijn cv kon zetten.


Lambiek trekt nog altijd een menigte aan. Nou ja, Sam Peeters dan.

Kutlul (2017-2018)
De meest opvallende presentaties tijdens deze periode draaiden rond het provocatieve alternatieve stripblad met de charmante titel Kutlul. Het eerste nummer, 0, kwam in de lente van 2016 uit, maar sinds 14 april 2017 heeft elk nieuw nummer zijn officiële en exclusieve publieke presentatie in Lambieks hoofdkwartier gekregen: nummer 5 (14 april 2017), nummer 6 (29 september 2017), nummer 7 (6 april 2018) en nummer 8 (10 augustus 2018). Oprichters Joost Halbertsma en Dirk Verschure zijn steevast tijdens deze gelegenheden aanwezig, evenals enkele van de andere medewerkers, zoals Pieter Zandvliet en Maia Matches. Muziek is zelden ver weg. Op 14 april 2017 liet the Sounds of the Underground de performance-act Boetiek Underground Spacetower wat muzikaal vermaak verzorgen. In het achtste nummer van Kutlul tekende Joost Halbertsma een treffende karikatuur van Boris Kousemaker.


Boris in Kutlul 8.

Signeersessies (2018)
Op 12 januari 2018 was het derde officiële bezoek van Peter van Dongen. Hij tekende exemplaren van zijn grafische roman 'Familieziek', die gebaseerd was op de gelijknamige roman van de Nederlandse schrijver Adriaan van Dis. Eén week later kreeg de tekenaar ook de Stripschapprijs voor zijn werk. Op 23 maart tekende de Amerikaanse tekenaar Turtel Onli ('NOG') zijn werk in ons midden, terwijl de Amerikaanse schrijver, fotograaf en sinds 2009 Amsterdams burger Chad Bilyeu op 30 maart hetzelfde deed. Bilyeu presenteerde zijn stripboek 'Chad in Amsterdam', alhoewel zijn autobiografische verhalen door anderen geïllustreerd waren.


Chad Bilyeu presenteerde zijn stripboek 'Chad in Amsterdam' in begin 2018 en heeft sindsdien nauwelijks een vrijdagborrel gemist!

Op 8 juni presenteerde beeldend kunstenares Nathalie Cincunegui haar grafische romandebuut 'The Journey of Mr. Naut', terwijl Jasper Rietman op 29 juni zijn eigen debuut 'Exodus' over de vluchtelingencrisis signeerde. Aimée de Jongh ('Snippers') hield op 27 juli haar derde signeersessie in Lambiek. Helemaal vanuit Frankrijk kwam Éric Cartier die, op 31 augustus, zijn grafische roman 'One Two Three Four Ramones' presenteerde, geschreven door Xavier Bétaucourt en Bruno Cadène en gebaseerd op het leven en de carrière van de punkband The Ramones. Gabba gabba, hey!


Aimée de Jongh.

Stripmakers des Vaderlands
In oktober 2017 was onze voormalige "webmistress" Margreet de Heer benoemd tot Stripmaker des Vaderlands. In januari 2018 maakte de fotostripauteur Ype Driessen een speciale fotostrip om deze gebeurtenis te vieren, met hem en Margreet in de hoofdrol. De locatie van deze grappige vier plaatjes tellende fotostrip was Lambiek (de "Stripwinkel des Vaderlands") en toonder verder onze Klaas Knol (de "Stripverkoper des Vaderlands") en een niet-geïdentificeerde man (de "Striplezer des Vaderlands"). Eén van Margreets belangrijkste agendapunten is de promotie van strips in het Nederlandse onderwijs. Ze werkte opnieuw samen met ex-Comiclopediacollega Bas Schuddeboom om een gids samen te stellen van graphic novels voor op de leeslijst van middelbare scholieren. Het duo werd bijgestaan door de leraar Nederlands Willard Mans, terwijl vele boeken door Lambiek aan de samenstellers werden uitgeleend. Op 7 november 2018 werd de gids 'Graphic Novels voor de Leeslijst' gepresenteerd in boekhandel Scheltema.


Fotostrip door Ype Driessen om onze gloednieuwe Stripmaker des Vaderlands te promoten.

2018: Lambieks 50ste verjaardag
In 2018 vierde Lambiek zijn 50ste verjaardag. Reden genoeg om terug te blikken. Bas Schuddeboom speelde al sinds 2016 met het idee om de glorieuze geschiedenis van onze baanbrekende winkel en Kees Kousemaker in een kroniek vast te leggen. Sterker nog: sinds de verhuizing uit de Kerkstraat had hij Lambieks hele pers- en fotoarchief in zijn Zaandamse woning ondergebracht. Het project kwam echter nooit van de grond, ondanks de gewaardeerde hulp en adviezen van StripNieuwsredacteuren Cok Jouvenaar en Jos van Waterschoot. Geen uitgever durfde het aan. In plaats daarvan schreef Bas twee tijdschriftartikelen rond ons semicentennium. Het eerste verscheen in het oktobernummer van het lokale historische blad Ons Amsterdam, terwijl het tweede voor het novembernummer van stripinformatieblad StripNieuws bestemd was.


Werk in uitvoering: de Lambiek-correspondentie en het persknipselsarchief, georganiseerd per jaar.

Kjell Knudde kroop ook in zijn pen om een grootse tekst voor deze website over een halve eeuw geschiedenis van Lambiek te schrijven. Het was een flinke klus, gezien er voorheen nauwelijks iets soortgelijks op papier was gezet. Gelukkig had Bas op dat moment al het hele archief gedigitaliseerd en zijn Dropbox volgestouwd met artikelen, interviews, persuitgaven, boekfragmenten, kunstwerken, audio- en videomateriaal. Voor de eerste keer in vijf decennia werd al het beschikbare archiefmateriaal geïdentificeerd en op onderwerp geklasseerd. Het bleek echter nog maar het tipje van de ijsberg. Boris en Bas mestten de winkelarchieven uit en dolven tientallen andere interessante dingen op. Bijna elke dag werd er iets nieuws ontdekt, gescand en gedigitaliseerd. Bas bezocht samen met Boris en Abel ook Klaas in Lelystad om hem enkele van de legendarische anekdotes over Kees en de winkel te ontlokken. Een onbedoeld voordeel aan dit monumentale project was dat Kjell geregeld voorheen onopgemerkte foutjes op onze eigen site ontdekte, die onmiddellijk aangepast werden. Door al deze gebeurtenissen chronologisch bij elkaar te puzzelen konden gaten in geheugens en gefragmenteerde anekdotes tot een vollediger beeld worden samengebracht. Kjell bracht alle info samen tot één coherente, vloeiende Engelse tekst en liet het nadien door Bas nalezen en verder redigeren. Het duurde een maand om alles te schrijven en Kjell voorzag zowel een Nederlandse als een Engelse vertaling. Op suggestie van Bas werden alle hoofdstukken in periodes opgedeeld volgens de verschillende winkeladressen. Kjell stelde voor om al deze periodes in wekelijkse hoofdstukken gedurende de maand oktober op de site te publiceren.

Uit alle informatie en het archiefmateriaal distilleerde Bas een iets beknoptere tekst die de basis van '50 Jaar Lambiek' (2018) vormt, een boek dat door ons eigen label Les Éditions Lambiek werd uitgegeven. De hoofdfocus van het "Lamboek" is echter de grote collectie zeldzaam en exclusief tekenwerk dat de voorbije vijf decennia voor onze winkel gemaakt is. Boris en Bas stelden een selectie samen met behulp van vroege Lambiek-kenner Herwolt van Doornen. We vonden Cyril Koopmeiners, vormgever bij Scratch Books, bereid om zijn vakantie op te offeren en de lay-out te voorzien. Hij wist ondanks de nauwe deadline prachtwerk af te leveren, maar vanzelfsprekend twijfelden we nooit aan zijn capaciteiten, gezien zijn werk voor de uitgebreide archiefdossiers in de 'Heinz'-collectie van Windig & De Jong. Het was enkel gepast dat Klaas Knol het voorwoord zou schrijven. Gert Jan Pos hielp ons enkele items fotograferen die te groot waren voor de scanner, terwijl Fake Booij de meer beschadigde kunstwerken digitaal restaureerde. Kjell vertaalde alles in het Engels voor onze buitenlandse klanten, waarmee een afzonderlijk bijvoegsel werd samengesteld. Het boek (te koop bij Lambiek en in onze webwinkel), biedt niet alleen oud materiaal aan, maar ook gloednieuwe geschreven hommages door Rob Menko, Vincent Polverino, Joost Pollmann en Marcel Reijneveld. Larie Cook tekende een prachtige tekstloze strip die de geschiedenis van de winkel als verschillende kamers binnenin een gebouw toont. Alex Wesselink liet Lambiek een taxi naar ons verjaardagsfeest nemen waar, net als in 2008, een rel is uitgebroken. Gleever parodieerde een cover die hij in 1978 ontwierp voor ons Lambiek Bulletin met een hertekende en humoristische variant. Aart Clerkx persifleerde Marc Sleens 'Nero'-album 'De Terugkeer van Geeraard de Duivel', terwijl Hansje Joustra het 'Suske en Wiske'-verhaal 'De Wilde Weldoener' parodieerde. Buiten de stripwereld maakte de controversiële schilder Peter Klashorst ook een speciale strip in zijn typische vulgaire stijl. Andere artiesten die een grafisch eerbetoon maakten waren Mattt Baay, Paul Bodoni, tv-kok Alain Caron, Eddie de Jong, Edwin Hagendoorn, Pieter Hogenbirk, Maarten Janssens, Bas Köhler, Kjell Knudde, Gabriël Kousbroek, Frenk Meeuwsen, Floris Oudshoorn, Martijn F. Overweel, Remco Polman, Gert Jan Pos, José Quintanar, Marcel Ruijters, Lae Schäfer, Pepijn Schermer, Eric Schreurs, Roel Smit, Joost Swarte, Trik, Guido van Driel, Herwolt van Doornen, Erik Varekamp, Willem Verburg, Lukas Verstraete, Berend J. Vonk, Eric Why en Menno Wittebrood.

De tekening van Eric Why verscheen op 11 november 2018 ook op de cover van de PS-sectie van Het Parool, waarin eveneens een sympathiek artikel van Peter van Brummelen over onze winkel verscheen.


Kiek voor Kriek in De Waag (Foto: Marco Buddingh).

Op zaterdagavond 10 november 2018 vierden we Lambieks vijftigste verjaardag in café/restaurant De Waag in Amsterdam. De ingang van het gebouw was tijdelijk versierd met een extra exemplaar van het Lambiek ZIP-bord. Boris Kousemaker bedankte iedereen die bij de festiviteiten betrokken was en vooral onze trouwe klanten. Hij presenteerde ook het eerste exemplaar van het boek '50 Jaar Lambiek'. Margreet de Heer nam ook het woord en bracht een persoonlijk eerbetoon aan Kees Kousemaker, terwijl ze Boris bedankte Lambiek in leven te houden. Veel van Lambieks reguliere bezoekers, evenals voormalige en huidige medewerkers waren aanwezig, behalve Klaas Knol die thuis zat met griep. Een andere opvallende afwezige was Erik Kriek die er om medische redenen niet bij kon zijn. Als verrassing en eerbetoon werd vanaf het balkon er een foto van alle feestvierders genomen, terwijl ze een T-shirt met zijn personage 'Gutsman' droegen. Het kiekje leek op het slotbeeld uit Stanley Kubrick's 'The Shining'. Nicholson noch Johnny waren "hier", maar vele andere bekende gezichten waren die avond wél aanwezig. Ondermeer Aart Clerkx , Margreet de Heer, Aleks Deurlo, Jeroen Funke, Hansje Joustra, Cyril Koopmeiners, Maia Matches, Ron Poland, Remco Polman, Marcel Ruijters, Lae Schäfer, Joost Swarte, Theo Van den Boogaard, Peter van Dongen, Guido van Driel en Natasja van Loon gaven acte de presence.

Terwijl de festiviteiten in De Waag in volle gang waren, vond er in Lambiek een gelijktijdig feestje plaats onder toeziend oog van Jurrien de Vries. Toen de mensen uit De Waag langzaam maar zeker naar Lambiek toogden werd het feestje opeens een afterparty (ja, we zijn niet zeker wanneer deze vreemde evolutie plaatsvond?). DJ Martyn F. Overweel speelde enkele rockin' beats in onze winkel, verkleed als de Duitse keizer Wilhelm II. We hebben geen idee waarom de Kaiser in zo'n goede stemming was? Per slot van rekening was het de volgende dag 11 november, de 100ste verjaardag van het einde van de Eerste Wereldoorlog, een oorlog die hij verloor!

Zelfs wij zijn verbaasd dat onze winkel het al vijf (!) decennia weet uit te zingen. Zoals Oliver MacNamee in een artikel rond Lambiek's 50-jarig bestaan op zijn website Comicon stelde: "50 jaar? Dat is voor eender welke zaak tegenwoordig een grote mijlpaal, om nog maar te zwijgen over een stripwinkeltje dat tijdens de Summer of Love opende." Inderdaad, toen we in 1968 begonnen waren undergroundstrips het dominante alternatieve genre. Vandaag de dag zijn het webcomics. Alvorens Lambiek zijn deuren opende bestonden er enkel stripwinkels in de VS. Vandaag zijn al deze oudere winkels verdwenen en blijft Lambiek de oudste! De voorbije halve eeuw trotseerden we scepticisme, ontmoediging en onderschatting. We hebben overstromingen, diefstallen, vandalisme, rivaliteit van het Internet, hoge huurprijzen, adresveranderingen en de dood van onze stichter overleefd. En dit alles was onmogelijk geweest zonder onze trouwe entourage en klanten! Lambiek wil al zijn klanten, medewerkers, verkopers, tentoongestelde en signerende kunstenaars, sympathisanten, Facebookvolgers en bijdragende schrijvers en artiesten bedanken voor vijf decennia aan plezier, vertier en herinneringen. Op naar het centennium!

Kjell Knudde, 22 september 2018


Onze winkel op de Koningsstraat, door Lae Schäfer