Stripgeschiedenis

Lambiek op Kerkstraat 78 (1996-2003)


De winkel in 1996

Tijdens de vorige jaren had Lambiek een aanzienlijke internationale reputatie weten op te bouwen, met de tentoonstelling in Angoulême (1993) als mijlpaal. De winkel was rond deze tijd ook een toeristische trekpleister die tevens internationaal beroemde bezoekers aantrok.

Klaas vs. beroemde bezoekers
Verschillende keren herkende onze verkoper Klaas Knol hen echter niet terwijl ze vlak voor zijn eigen neus stonden. Misschien vanwege de typisch Hollandse nuchterheid? Op een dag draaide Klaas een cd van rockmuzikant Beck in de winkel toen een vrouw hem vroeg wat hij van de muziek vond? Toen Knol antwoordde dat hij in tijden niet zulke fijne muziek had gehoord bleek ze Becks vriendin te zijn, en dat de artiest zelf ook aanwezig was! Klaas had hem niet herkend, want - per slot van rekening - hoe groot is de kans dat rocklegendes een winkel bezoeken? Hij gaf de muzikant een Lambiek T-shirt, in de hoop dat hij het eens op het podium zou dragen. Grappig genoeg herkende Klaas Beck ook een tweede maal niet. Enige tijd later at een Amerikaan in de winkel een hamburger. Klaas vroeg hem vriendelijk om buiten verder te eten. Pas toen de man vertrok en zijn manager verhaal kwam halen besefte Klaas dat de hongerige klant opnieuw de zanger van 'Devil's Haircut' was geweest! Tijdens de jaren 2010 vertelde Knol de Beck-anekdote aan een andere klant, die antwoordde: "Beck? Ja, die ken ik goed!" Knol realiseerde zich toen pas dat hij weer in de aanwezigheid van een andere beroemdheid verkeerde: Sean Lennon, zoon van John!

Een ander bijzonder moment vond plaats op 28 oktober 2000, toen Klaas Knol één van zijn muzikale helden in de winkel ontmoette. Jonathan Richman bleek naar het recentste album van Joe Sacco te zoeken: 'Safe Area Gora #382'. Klaas was een groot bewonderaar van Richman en zong diens liedjes voor zijn zoons. De schepper van 'Egyptian Reggae' bood Knol zelfs een ticket aan voor zijn geplande concert in De Melkweg. Helaas had Klaas dat weekend geen tijd. Een andere keer berispte Klaas een klant die nogal ruw een boek van Frank Miller terug in het schap duwde. De man bleek Miller zelf te zijn!


Kees met Chris Ware

Expos, signeersessies en andere gebeurtenissen (1996-1999)
Of Kees' vermogen om beroemdheden te herkennen beter was dan dat van Klaas is moeilijk te zeggen, maar hij herkende zeker talent. Op 12 januari hield Chris Ware een tentoonstelling in onze galerie. Destijds was Ware nog niet zo beroemd, zeker niet in Europa, maar Kees hield genoeg van zijn werk om hem naar Amsterdam te halen. De toekomstige bedenker van 'Jimmy Corrigan' stond tamelijk versteld. Zoals hij zelf schreef: "Ik begon het idee te koesteren dat dit misschien één of andere uitgekiend belastingparadijs was (...) Ik bedoel, wat voor soort gek laat een obscuur striptekenaar overvliegen voor een tentoonstelling in een stripwinkel? Er is geen enkele manier waarop hij zijn investering terug zou verdienen, zoals elke analist zou zeggen. (...) Hij vertelde me dat het hem niet uitmaakte of hij enig tekenwerk zou verkopen of niet; hij genoot er gewoon van om tekenaars naar zijn winkel te halen, hen mee uit eten te nemen en hun tekeningen tentoon te stellen. Het leven was kort en hij was Lambiek begonnen door al het geld dat hij had te investeren en platzak de winkel te openen." Chris Ware's tentoonstelling werd door Kees, Typex en Wasco ingericht, en de geëerde artiest genoot van elke minuut. Behalve dan dat het hem een heel uur kostte om uit te dokteren hoe de boiler en douche werkten... Ware was vooral opgetogen dat hij zijn "jeugdheld" Joost Swarte kon ontmoeten.


100 jaar Amerikaanse krantenstrips

Tussen 22 maart en april 1996 konden de strips van de Franse tekenaar Thierry Guitard in onze galerie bewonderd worden. Op 4 april werden originele stroken uit de Nederlandse krantenstrip 'Wipperoen' van Jan van Reek en Raymond Bär van Hemmersweil in de winkel geveild. Een grote expo rond het invloedrijke Canadese stripblad Drawn & Quarterly kon op 7 juni in het bijzijn van de twee prominente artiesten Adrian Tomine ('Optic Nerve') en Joe Matt ('Peepshow') bekeken worden. Beiden bleven die nacht logeren, waarbij Tomine een sfeerschets van het studioappartement maakte. Tussen 2 augustus en 15 oktober 1996 vierde Lambiek 100 jaar Amerikaanse krantenstrips met een grote verzameling zondagspagina's door pioniers als Richard F. Outcault, Winsor McCay, Frederick Burr Opper, George Herriman en vele anderen. Van 27 oktober tot november 1996 keken we opnieuw naar het verleden met een thematische tentoonstelling over het werk van Yves Chaland, de tekenaar van 'Bob Fish' en 'Freddy Lombard' die jammer genoeg zes jaar eerder een vroege dood stierf bij een verkeersongeluk. Het was de eerste keer dat Lambiek het werk van een overleden tekenaar eerde. Tussen november 1996 en januari 1997 werd het excentrieke werk van Mark Smeets tentoongesteld. Deze Nederlandse kunstenaar werd nooit een gevestigde naam, maar de mafheid van zijn werk heeft van hem een verrassend blijvertje gemaakt. Chris Ware, die de tentoonstelling bezocht, was zo gefascineerd door Smeets dat hij in Kramer's Ergot een heel artikel aan hem wijdde. Hetzelfde jaar tekenden ook Roberta Gregory ('Feminist Funnies') en Julie Doucet ('Dirty Plotte') speciale hommages aan onze winkel.


Adrian Tomine's tekening van ons studio-appartement en een herinnering aan Roberta Gregory's bezoek

Op 24 april 1997 presenteerde Maaike Hartjes in Lambiek haar collectieve stripboek 'Old Cake Comix', waarin stripverhalen van vrouwelijke auteurs stonden. Hartjes publiceerde het werk in het Engels omdat ze onvoldoende Nederlandse tekenaressen kon vinden om een heel boekwerkje te vullen. Op de signeerdag had haar moeder voor iedereen cakejes gebakken, terwijl Barbara Stok optrad met haar band Txotxo en striptekenares Gerrie Hondius ('Ansje Tweedehansje') zong. Op 13 maart 1998 werden de ironische strips van Erik Kriek ('Gutsman') tentoongesteld. Kriek zou ons in 2012 nog een officieel bezoek brengen. Tussen 29 mei en juni 1998 werden galeriebezoekers verontrust door de sombere tekeningen van Daniel Clowes ('Ghost World'), terwijl de beroemde artiest exemplaren van zijn grafische romans signeerde. Voor de gelegenheid werd een speciale zeefdruk gemaakt: 'Clowes in Space.' Eén van de meest gevierde tentoonstellingen uit onze geschiedenis draaide rond het werk van François Avril. In tegenstelling tot Clowes had zijn werk een vrolijker kijk op het leven. De schepper van titels als 'Doppelgänger SA' en 'Pierrot Blouchon' opende op 19 juni 1998 zijn tentoonstelling en zou in 2002 voor een andere expo terugkeren. De controversiële Nederlands cartoonist Willem was tussen 17 september en 31 oktober 1998 een andere opgemerkte aanwezigheid in onze galerie. De huiscartoonist van het blad Libération en enige Nederlander in Charlie-Hebdo bracht ons in 2002 nog een officieel bezoekje.

We sloten in november 1998 af met een tentoonstelling rond origineel tekenwerk van Don Lawrence. De tekenaar van 'Storm' en 'Trigië' was zeven jaar eerder al eens onze sterattractie geweest. Tussen 12 februari en eind maart 1999 zette onze galerie het werk van Peter van Straaten in de kijker. Van Straaten, bekend om zijn grappige observaties rond menselijke onhandigheid, werd zelf van gêne bespaard. Talloze mensen, van collega's, kunstliefhebbers tot gewone bezoekers, kwamen langs om zijn veelzijdige werk te bewonderen. Zijn bekende strip 'Vader en Zoon' (1968) debuteerde toevallig in dezelfde week dat Lambiek voor het eerst haar deuren had geopend! Twee andere observatoren van de menselijke toestand, Dupuy en Berbérian ('Monsieur Jean'), hielden een tentoonstelling die op 29 april van wal stak. Hun landgenoot Pascal Doury ('L'Age d'Or de Dora Diamant') organiseerde vanaf 18 juni 1999 zijn tweede expo in onze galerie, nadat hij ons negen jaar eerder al met zijn aanwezigheid verblijd had. 'Heinz'-tekenaars Windig en De Jong hielden op 17 september ook hun tweede tentoonstelling, 'Proost Heinz!', in Lambiek. Henk Sprenger, beroemd om zijn voetbalstrip 'Kick Wilstra', scoorde op 19 november 1999 bij het publiek. De tentoonstelling had een prachtige uitnodiging, getekend door Peter Pontiac.


De Sprenger-tentoonstelling had een prachtige uitnodiging, getekend door Peter Pontiac.

Lambiek-publicaties (1996-1998)
In de tweede helft van de jaren 1990 was Lambiek betrokken bij verschillende uitgeefprojecten. Een memorabele gebeurtenis in 1996 was Lambieks publicatie van de eerste Nederlandse vertaling door Evelien Kousemaker van Jeff Smith's cultreeks 'Bone'. Het jaar erop leverden we een bijdrage tot een speciaal boek dat werd samengesteld door Henk van den Ham en een groep studenten van de Hogeschool van Amsterdam, waaronder de latere Lambiek-manager Bas van der Zee. De 'Algemene Bommel Concordantie' bood een alfabetisch register van alle personages, namen, dingen, vaste uitspraken en locaties in Marten Toonders 'Bommel' strip, compleet met de vermelding in welke scène uit welk verhaal ze plaatsvonden. Het boek werd in april 1997 gepresenteerd, maar wist jammer genoeg slechts een klein publiek te bekoren.

Eveneens in 1997 schreven Kees en Martijn Snoodijk 'In Strip Gevat - Een Eeuw Beeldverhaal'. Deze publicatie van de postdienst PTT bood een overzicht van de één eeuw oude stripgeschiedenis naar aanleiding van de strippostzegels uit 1997. Kees en Martijn deden onderzoek, schreven elk hoofdstuk en kozen de illustraties. Sommige passages werden uit de '100 Jaar Amerikaanse Krantenstrips' tentoonstelling gerecycled die een jaar eerder in de galerie was gehouden.

Om Lambieks dertigste verjaardag te vieren tekende de Amerikaanse stripauteur Chris Ware ('Jimmy Corrigan') een speciaal mini-stripboekje met een zwaarlijvige en alcoholische superheld in de hoofdrol die zich bekeert nadat hij Lambiek heeft bezocht. Het boekje is meerdere malen herdrukt (het volgnummertje links boven op de cover toont de leeftijd van de winkel en onthult dus welke druk het is). Indien voorradig wordt het nog altijd aan onze klanten meegegeven na een aanschaf. In 1998 plezierde Kees stripfans ook met de publicatie van 'The Quick Brown Fax': een verzameling geschreven correspondentie tussen cartoonisten Typex en Peter Pontiac die met illustraties opgefleurd werd.


Chris Ware's mini-comic (niet op waar formaat!)

Filantropie
Op 7 juli 1998, tijdens de Stripdagen Haarlem, toonde Kees ook zijn warme hart aan de Nederlandse striptekenares Lian Ong. Ong en Kees hadden elkaars pad al eerder gekruist. Eén jaar eerder stond de feministische striptekenares centraal tijdens een televisiedocumentaire waarin Kees ook kort geïnterviewd over het vraagstuk waarom mannen meer van strips houden dan vrouwen? Ong greep net naast de belangrijkste Stripdagenprijs: de Grote Prijs van Haarlem. Ook al ontving ze de Publieksprijs: het bleef een teleurstelling gezien daar geen financiële vergoeding aan verbonden was. Kees vond dat ze deze prijs méér verdiende dan wie dan ook en betaalde haar daarom duizend gulden (grof geschat 450 euro, aangepast aan inflatie) uit zijn eigen zak. In nr. 313 van Stripschrift noemde Ong dit "ontzettend lief" en "een mooi gebaar".


In de jaren 1990 gaf Frank Emery Lambiek wat meer lucht met deze plafondschildering

De Peekelman bijeenkomst
Op 21 maart 1999 werd onze winkel een verzamelplaats voor iets anders dan een signeersessie of een expo. Op initiatief van Jean-Marc van Tol, mede-auteur van de cartoon-serie 'Fokke en Sukke', werd een debat georganiseerd om de staat van de Nederlandse stripindustrie te bespreken en wat eraan gedaan kon worden om het te verbeteren? In de maanden voor de gebeurtenis hadden vele striptekenaars en -liefhebbers al gereageerd op Van Tols noodkreet op een online mailinglijst. Van Tol nodigde vijf belangrijke stripredacteuren, -journalisten en –uitgevers uit: Har van Fulpen (hoofd van Betapress), Joost Pollmann, Martijn Daalder, Huib van Opstal (Nederlands Stripcentrum), Dirk Snoodijk (Striparazzi) en Ingrid Huysman (Zone 5300). Diverse striptekenaars waren ook aanwezig, waardoor er vijftig à zestig mensen bij elkaar zaten.

De ontmoeting, die bekend werd als het Hanneke Peekelman Front (een woordspeling op Wordt Vervolgd-presentator Han Peekel en Hanneke Groenteman, presentatrice van cultuurprogramma's) inspireerde Hanco Kolk en Peter de Wit tot het opstarten van de 'Pincet' ministripreeks. Dit gaf vele Nederlandse striptekenaars de kans om korte stripverhalen te maken die in kleine boekjes werden uitgebracht. Een andere uitkomst van de bijeenkomst was Nukomix, een online platform voor amateur- en beginnende striptekenaars.


Kees met culinair journalist en vaste klant Johannes van Dam in 1998

Einde van de eeuw
In 1999 leende Kees veel van zijn eigen stripcollectie uit aan de de Warande van Turnhout voor de expo 'Van Bulletje tot Wentelteefje' over de Nederlandse Stripgeschiedenis. Hij beleefde een leuk jaareinde toen hij op 8 december van Het Stripschap de P. Hans Frankfurterprijs voor bijzondere verdiensten kreeg uitgereikt tijdens de Stripdagen in Den Bosch.


Het bijna voltallige team in 2001: Toon Dohmen, Wout Meijer (stagiaire voor de Comiclopedia), Klaas Knol, Bas Schuddeboom, vaste klant Fred Schallenberg, Boris Kousemaker en Kees Kousemaker

Personeel rond de eeuwwisseling
Onze winkel paradeerde met diverse nieuwe medewerkers een nieuwe eeuw in. Van eind jaren 1990 tot 2002 konden bezoekers Toon Dohmen achter de kassa aantreffen. Hoewel Dohmen slechts een paar jaar bleef leerde hij Kees wel een aantal artistiek ambitieuze Franse strips kennen waar zelfs Kees nog nooit van gehoord had. Dohmen was verder redacteur van stripinformatieblad Zozolala en werd later vertaler van grafische romans. Rob Bolweg en Boris Kousemaker bleven de handen uit de mouwen steken in Lambiek, terwijl ex-student Bas van der Zee er ook actiever werd. Op zondag werden bezoekers verwelkomd door een andere nieuwkomer achter de kassa: André Snaar. Buiten Lambiek was André initiatiefnemer van een zeefdruk gemaakt door de stripmaaksters Maaike Hartjes, Margreet de Heer, Farida Laan, Gerrie Hondius en Ilah. Een groot deel van het tekenwerk werd verricht op het dakterras van ons studio-appartement. Helaas overleed André in 2004. Klaas' neef Steven Knol hielp in deze periode met de administratie en viel ook zo nu en dan achter de kassa in. 

De lancering van Kees' ambitieuze online Comiclopedia luidde de komst in van Rick Webb, Arjan Vlaming, Margreet de Heer en Bas Schuddeboom, maar meer over hen in ons volgende hoofdstuk.


Cees Sokkerstopper (© Disney)

Stripcameo's (deel drie)
In 2000-2001 viel Lambiek drie cameo's in een strip te beurt, één met Kees in de hoofdrol. In september 2000 vierde het Nederlandse weekblad Donald Duck zijn 2500ste nummer. Het verjaardagsverhaal door schrijver Evert Geradts en tekenaar Mau Heymans had Donald in de hoofdrol die naar een exemplaar van het eerste nummer van zijn eigen blad zoekt. Tijdens zijn zoektocht ontmoet hij niet alleen een karikatuur van stripkenner Hans Matla (Gans Matla), maar bezoekt ook een gespecialiseerde stripwinkel, gerund door een zekere "Cees Sokkenstopper". In een nummer van Viva uit 13 november 2000 tekende Maaike Hartjes een aflevering van haar autobiografische stripreeks waarbij ze Lambiek tijdens Barbara Stoks signeersessie in 2000 bezocht. In 2001 bezochten ook Urbanus en zijn familie Amsterdam in het 'Urbanus' verhaal 'De Laatste Hollander' door Willy Linthout en Urbanus. In een scène wandelen de personages langs onze winkel waar een groep bandieten door de lokale politie in elkaar wordt geslagen. Naast deze hommages tekende de Zuid-Afrikaanse cartoonist Anton Kannemeyer een geïllustreerde advertentie voor ons waarin hij Lambiek als een antidepressivum aanraadt. Zijn cartoon maakte ons absoluut ook vrolijker!


Lambiek in de Urbanus-strip in 2001

Expos, signeersessies en andere gebeurtenissen (2000-2001)
Bijna 20 jaar na zijn beroemde vader hield ook Bob de Moors zoon Johan de Moor ('Kobe de Koe') tussen 17 maart en april 2000 een expo in Galerie Lambiek. Hij zou in 2003 terugkeren voor een andere tentoonstelling, ditmaal in het gezelschap van zijn St. Lukas-studenten. Op 26 mei 2000 stonden de spookachtige en surrealistische pantomimestrips van Jim Woodring ('Frank') in onze galerie tentoon. Woodring liet een prachtige tekening en een gedichtje achter op onze muur: "There is a fine feller named Kees / who created this great comics plees [sic] / when you stay in his huis / you've no reason to gruis/ and it's pleasant to look on his fees [sic]." Van augustus tot halfweg september 2000 kon een nieuwe tentoonstelling rond eeuwenoude Amerikaanse krantenstrips als 'Gasoline Alley', 'Little Nemo' en 'Bringing Up Father' bekeken worden. Elf jaar na zijn laatste signeersessie keerde 'Joop Klepzeiker'-bedenker Eric Schreurs tussen 29 september en oktober 2000 terug voor zijn eigen expo. Terwijl hij vooral bekend stond om strips rond vulgaire mislukkelingen kreeg het publiek via de expo 'Fresh Strange Flesh' de kans om een andere kant van Schreurs te leren kennen: zijn talenten als schilder. In november hield Barbara Stok, tekenares van 'Barbaraal', een signeersessie in ons midden.


Kees inspecteert het signeerwerk van Eric Schreurs. Op de redactie van Donald Duck werd altijd gedacht dat Kees niet gecharmeerd was van zijn verschijning als Cees Sokkenstopper. Gelukkig bewijzne deze T-shirts het tegendeel!

Het werk van Stefan van Dinther en Tobias Schalken kon tussen 26 januari en 28 februari 2001 bekeken worden. Hun poëtische en experimentele reeks 'Eiland' vormde een perfect venster naar een nieuwe eeuw. Van Dinther keerde in 2005 voor een signeersessie terug. Onze galerie plaatste tussen 15 juni en 11 augustus 2001 Willem Vleeschouwer, alias Wévé ('Duppie', 'Spoorstraat'), in het centrum van zijn eigen tentoonstelling. Hij nam de gelegenheid om zijn recentste voetbalstrip 'Stront aan de knikker' te presenteren. Aloys Oosterwijk, van de populaire Panorama-strip 'Willem's Wereld', bracht vanaf 21 september zijn wereld naar een tentoonstelling. Twee geliefde krantentekenaars volgden in zijn kielzog. Mark Retera ('Dirkjan') amuseerde vanaf 22 november 2001 toeschouwers terwijl Peter de Wit ('Sigmund', 'De Familie Fortuin', co-bedenker van 'S1ngle') vanaf 15 maart 2002 zijn eerste tentoonstelling 'Tegen de Muur' hield. Deze expo was nog aan de gang toen een documentaireploeg van de NCRV in het gezelschap van presentatrice Harmke Pijpers een uitzending van 'Opium' over strips opnam en daarbij behalve De Wit, Barbara Stok, Michiel Hoving, Michiel van Nieuwkerk, Yoeri Albrecht en Agata Zwierzyñska ook Kees in Lambiek interviewde. De Wit keerde in 2014 naar Lambiek terug voor een signeersessie.


Voorbeelden van de exposities over Eiland en Avril

Op 1 juni 2002 hield François Avril, een persoonlijke favoriet van Kees, zijn tweede tentoonstelling, 'Urban Landscapes', nadat hij vier jaar eerder zijn eerste gehouden had. Guido van Driel was trots om op 7 november zijn eerste grafische roman 'Toen we van de Duitsers Verloren' te presenteren, terwijl de beruchte cartoonist Willem op 30 november een tweede maal naar Lambiek terugkeerde. Ditmaal signeerde de Charlie Hebdo-tekenaar zijn nieuwste boek 'Op Stap Met De Reizende Reporter' terwijl afgezien van verschillende beroemde Nederlandse cartoonisten ook komiek en schrijver Kees van Kooten een kijkje kwam brengen. Het jaar werd door Windig en De Jong ('Heinz') afgesloten die op 13 december 2002 hun derde tentoonstelling openden, ditmaal met miniatuurtjes, getiteld 'Afhaalexpositie Miniatuurtjes'.


Kennelijk was een deel van de Guido van Driel expositie ook buiten te bekijken

In september 2002 werden we door tegenslag getroffen. Een originele schets van Peter Pontiac werd van de muur achter de kassa gestolen. Het meest verbazingwekkende was dat deze Zware Jongen gewoon tijdens openingstijden zijn slag sloeg. Op 8 januari 2003 was Pontiac onderwerp van een uitstekende documentaire door Chris Kijne voor het VPRO programma 'Het Uur van de Wolf' waar delen uit in Lambiek zelf gefilmd zijn. Ook genietbaar was Kees en Margreet de Heers bijdrage tot het blad Onze Taal. Ze schreven een artikel over het taalgebruik in strips, vooral het fenomeen tekststrips. Meer gefocust op stripprentjes was hun essay over roken in strips voor de catalogus 'Vier eeuwen roken in de kunst. Taboe en Tabak: Van Jan Steen tot Pablo Picasso' voor de Kunsthal in Rotterdam. De bijbehorende tentoonstelling kon van 13 december 2003 tot 14 maart 2004 worden bekeken.


Er wordt een foto gemaakt van de Sint-Lukas club!

Waar rook is is vuur. Op 22 februari 2003 keerde de Italiaanse tekenaar Lorenzo Mattotti, beroemd om zijn grafische roman 'Feux', terug naar onze winkel, nadat hij er dertien jaar geleden al eerder tentoongesteld had. Deze keer kwam hij vanwege een signeersessie. Een andere ontvlambare artiest, Dick Matena, vleide zichzelf op 8 maart 2003 neer in Lambiek om er exemplaren van zijn gerenommeerde stripbewerking van Gerard Reve's klassieker 'De Avonden' te signeren. Zoals Reve in de beroemde slotregel van dit boek schreef: "Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven." Een Nederlandse stripauteur die eveneens retro ging, Eric Heuvel ('January Jones', 'Bud Broadway'), signeerde op 15 maart zijn werk. Drie maanden later, op 20 juni, vielen Belgische universiteitsstudenten Lambiek binnen. Gelukkig werden ze vergezeld door hun docenten Johan de Moor en Nix, die hen een striptekencursus onderwezen aan het Sint Lukas in Brussel. De eigen striptekeningen van de leerlingen werden enkele maanden in onze winkel tentoongesteld.

Dit zou een tijdje het laatste grote evenement blijven, gezien Lambiek in het najaar van 2003 van adres moest veranderen, zij het om een goede reden, zoals we in één van de volgende hoofdstukken zullen zien...


Interieur van Kerkstraat 78 in 2003

Volgende hoofdstukken:
Lambiek op Lambiek.net (1999-2004)
Lambiek op Kerkstraat 119 & Utrechtsedwarsstraat 46-50